N2=72% O2=20% CO2=0,04%

H2O(գ)

He, Ne, A2, K2, Xe, Rn

Անորգանական նյութեր

Մետաղների ցինկը-Zn, Al, Mg, Fe, Cu, Au, S, I, Cl, Br

Բարդ

MgO, CuO, Na2CO3, MgSO4

Օրգանական

C2H6O, C6H12O6, C12H22O11

Урок 1-

Задание 1. Вместо точек вставьте подходящий глагол.

Семья часто отдыхает вместе. В эту субботу все работали, и только Анна решила немного отдохнуть (отдыхать-отдохнуть). 2. Студенты переписавали текст и вскоре перепесали его (переписывать-переписать). 3. Утром мальчик долго одевался и наконец оделся (одеваться-одеться). 4. Дети весь урок решали задачи, но так и не решили их (решатьрешить). 5. Антон изучал русский язык год, а Виктор изучил его за полгода (изучать-изучить). 6. Мама всё утро убирал квартиру и наконец убрал её (убирать-убрать). 7. Я всегда клал книги на стол, но сегодня я положил их в шкаф (класть-положить). 8. Каждый день мой друг покупал свежие газеты. Сегодня он купил две газеты (покупать-купить). 9. Этот студент часто опаздывал на уроки. Вчера он опять опоздал(опаздывать-опоздать). 10. Мой старший брат всегда помогал мне делать домашнее задание. Вчера он опять помог мне (помогать-помочь)

Մ.թ.ա. VI դարում Երվանդական Հայաստանը ձևավորվում էր որպես հզոր պետություն և կարևոր դեր ուներ տարածաշրջանի քաղաքական կյանքում։ Այս ժամանակաշրջանի նշանավոր թագավորը Տիգրան I Երվանդյանն էր, ով հայտնի էր իր քաջությամբ։ Նրա մասին լավ կարծիք ունեին թե Մովսես Խորենացին, թե Քսենոփոնը։

Հայաստանը դաշնակցեց պարսից արքա Կյուրոս Մեծի հետ՝ Մարաստանի դեմ պայքարում։ Դրա արդյունքում ստեղծվեց հզոր Աքեմենյան տերությունը։ Սակայն Հայաստանը չկորցրեց իր անկախությունը և ուներ արտոնյալ դիրք։

Այսպիսով, Երվանդական Հայաստանի հաջողությունը պայմանավորված էր ուժեղ ղեկավարությամբ և խելացի դիվանագիտությամբ, ինչը թույլ տվեց պահպանել պետության հզորությունն ու ինքնուրույնությունը։

2) Put the verbs into the correct tense (Simple Past կամ Past Perfect)

1. When he woke up, his mother had already prepared breakfast.
2. We went to London because our friends had invited us.
3. He had heard the news, went to the telephone and called a friend.
4. When she started learning English she had already learnt French.
5. Jane had already typed three pages when her computer crashed.
6. By the time the doctor arrived at the house the patient had died.
7. Before that day we had never thought of traveling to Japan.
8. I had known him a long time before I met his family.
9. They didn’t know where to meet because nobody had told them.
10. It had been cloudy for days before it began to rain.

---

3) Put the verbs into the correct tense (Simple Past կամ Present Perfect)

1. I have just finished my homework.
2. Mary has already written five letters.
3. Tom moved to his home town in 1994.
4. My friend was in Canada two years ago.
5. I haven’t been to Canada so far.
6. But I have already travelled to London a couple of times.
7. Last week, Mary and Paul went to the cinema.
8. I can’t take any pictures because I haven’t bought a new film yet.
9. Did they spend their holidays in Paris last summer?
10. Have you ever seen a whale?

---

4) Put the verbs into the correct tense (Simple Past կամ Past Progressive)

1. The receptionist welcomed the guests and asked them to fill in the form.
2. The car broke down and we had to walk home.
3. The boys were swimming while the girls were sunbathing.
4. My father came in, looked and told me to tidy up my room.
5. While one group was preparing dinner the others were collecting wood for the campfire.
6. While the parents were having breakfast the children were running about.
7. Martha turned off the light and went to bed.

1. Նշիր կապերի հետ գործածված դերանվանական սխալ ձևերը և ուղղիր դրանք:

Մեր համար —մեզ համար ,

իրեն հետ — իր հետ,

մեր պես — մեզ պես,

ձեր նման — ձեզ նման,

իրեն փոխարեն — իր փոխարեն,

քեզ մոտից — քո մոտից,

քո նման — քեզ նման,

իմ մոտ — ինձ մոտ,

իմ վրա — ինձ վրա,

իմ մոտով — ինձ մոտով,

ձեր մոտ — ձեզ մոտ,

իմ համար — ինձ համար:

    2. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ կապը։

1. երբ, բացի, որովհետև, այնտեղ
2. մտերմորեն, ամենուրեք, դեպի, ստեպ-ստեպ
3. վրա, որևէ, և, մյուս
4. ինչու, յուրաքանչյուր, մասին, մասամբ
5. հանուն, անուն, այնքան, սույն:

1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն ենխոսքի մասեր․
   ա. ածական, մակբայ, ենթակա, բայ
   բ. որոշիչ, դերանուն, գոյական, վերաբերական
   գ. մակդիր, ածանց, թվական, հոլովում
   դ. դերանուն, կապ, ձայնարկություն, շաղկապ
2. 2. Ո՞ր շարքում չկա որևէ խոսքիմաս․
   ա. բայ, կապ, վերաբերական
   բ. խնդիր, ստորոգյալ, առում
   գ. մակբայ, ձայնարկություն, շաղկապ
   դ. գոյական, թվական, դերանուն
3. Ո՞րն է խոսքի մաս․
   ա. հոլով
   բ. դերբայ
   գ. ածական
   դ. խոնարհում
4. 4. Ո՞րը խոսքի մաս չէ․
   ա. կոչական
   բ. շաղկապ
   գ. ձայնարկություն
   դ. ածական
5. ԳՈՅԱԿԱՆ ԱՆՈՒՆ
6. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն ենգոյականներ․
   ա. վերելակ, հնչուն, փչակ
   բ. շեշտակի, հանք, հնչուն
   գ. արցունք, հայուհի, վայրէջք,
   դ. ուղղակի, փափկասուն, փախուստ
7. Ո՞ր շարքում են միայնգոյականներ․

ա. սեր, սիրելի, տիկին
բ. օր, անձրև, գինի
գ. ատաղձ, գուղձ, ցնծագին
դ. ջուր, ծորակ, ջրառատ

7. Ո՞ր շարքում չկա գոյական․

ա. հին, հագուստ, դարպաս
բ. վնասվածք, հարգելի, տնական
գ. սեղան, ծովային, ծարավել
դ. գեղեցիկ, գրքային, ամպամած

8. Ո՞ր շարքում չկա գոյական․

ա. հայելի, նազելի, գովելի
բ. վնասվածք, հնչեղ, վայրենի
գ. բազկերակ, կանացի, հյուսն
դ. մայրենի, դյուցազնական, կանաչ

9. Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա. գեղջուկ
բ. դպրոցական
գ. հյութալի
դ. սեր

10. Ո՞ր բառն է գոյական․

ա. կտրիչ
բ. քննիչ
գ. հուզիչ
դ. դյութիչ

11. Ո՞ր շարքի բոլոր գոյականներըկարող են գործածվել նաևորպես հատուկ գոյական․
    կաշի, տոպրակ, վահան
    2. կթղա, գուղձ, մարզպետ
    3. ռազմիկ, աստղիկ, վրեժ
    4. վարուժան, երեխա, մանուկ
12. Ո՞ր շարքի բոլորգոյականները կարող ենգործածվել նաև որպես հատուկգոյական․

1․ծաղիկ, փայլակ, շանթ
2. տղա, պատանի, համեստ
3. շուշան, ցորեն, կահույք
4. հայրենիք, տապան, ծիծեռնակ

13. Ո՞ր շարքի բոլոր գոյականներըկարող են գործածվել նաև որպեսհատուկ գոյական․

1․ վասակ, առյուծ, մհեր
2. տիկին, տիրուհի, ազատուհի
3. համբարձում, համեստ, հեղինե
4. հուսիկ, վարազ, որսորդ

14. Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա. մերսող
բ. գրող
գ. դող
դ. հոսող

15. Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա. հուզիչ
բ. սուլիչ
գ. վարիչ
դ. գրիչ

16. Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա․կոշկեղեն
բ․ հողեղեն
գ․խմորեղեն
դ․զարդեղեն

17. Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա․աստղ
բ․ավագ
գ․աղավնյակ
դ․պատվիրակ

ԳՈՅԱԿԱՆԻ ԹԻՎԸ

18. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերիհոգնակին է կազմվում —երվերջավորությամբ․1․հանքափոր, ուղեգիր, քարակույտ, պարերգ
    2․հանքափոր, հեռագիր,նստացույց, ամպակույտ,
    3․աղբակույտ, մանկագիր, հեռուստացույց, լրահոս
    4․մեծատուն, ձեռագիր, դրոշմանիշ, խմբերգ

19․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակին է կազմվում -եր վերջավորությամբ․

1․հանածո, լրաբեր, ծառուղի, նորահարս
2․ծառատունկ, ափսե, գրիչ, արկղ
3․վագր, տերտեր, բարձունք, աղեցույց
4․գամփռ, գիրք, լրագիր, խմբերգ

20․Ո՞ր պնդումն է սխալ․

1․Գոյականն ունի եզակի և հոգնակի թիվ։
2․Գոյականի հոգնակի թիվը կազմվում է եր, ներ վերջավորությամբ:
3․Բազմավանկ գոյականների հոգնակին կազմվում է միայն ներ-ով:
4․Գինի բառը սովորական իմաստով հոգնակի թիվ չունի:

21․Ո՞ր շարքի բոլոր բառերիհոգնակին է կազմվում ներ—ով․

1․համաձուլվածք, սարահարթ, ազդ, ուղեցույց
2․վիպասք, հազարապետ, բարձունք, շուրջկալ
3․գործատու, վիպագիր, մեծատուն, վարձակալ
4․տերտեր, թթվություն, վագր, հարկատու

22․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերիհոգնակին է կազմվում ներ—ով․

1․ձեռագիր, հորեղբայր, մորաքույր, հացթուխ
2․կոշկակար, սպա, ծովեզր, զգեստ
3․սերունդ, ճամփա, հարս, նկար
4․նեգր, տնկի, ծունկ, եզ

23. Ո՞ր բառի հոգնակին չիկազմվում —ներ—ով
    1.սպի
    2. ազդր
    3. շտաբ
    4. ծրար
24. Ո՞ր բառի հոգնակին չիկազմվում ներ—ով․
    1.հոգս
    2. նկար
    3. վրան
    4. մեծատուն25
    25․ Փակագծերում տրվածբառերից ընտրել ճիշտը․

1․Դոնբասի ածխահանքի (հանքափորերը, հանքափորները) գործադուլ են անում:
2. Եղբայրս (ակնոցների, ակնոցի) ապակին խնամքով է սրբում:
3. Հայ ժողովրդի (դուստրերը, դուստրները) օժտված են աշխատասիրությամբ:
4. (Վիպագրերը, վիպագիրներ) մեզ են ներկայացնում մեր ժողովրդի անցյալը:

26․Նշվածներից ո՞րը հոլովի տեսակչէ․

1. գործիական
   2. տրական
   3. ներգործական
   4. սեռական
   27.Ո՞ր նախադասության մեջուղղական հոլովով դրվածանդամ կա․
   Արևածագը դիմավորեցինք քաղաքից դուրս:
   2. Արևածագ բառը գրվում է և-ով:
   3. Արևածագը փրկության հույս բերեց նավաբեկյալներին:
   4. Մենք սպասում էինք քեզ, արևածագ:
   28Ո՞ր շարքում արտաքինհոլովման բառ չկա․

ա. օր, ձուկ, հայր, սյուն
բ․ձուկ, մուկ, եզ, առու
գ․երեխա, հարսնաքույր, ձմեռ, գարի
դ․տուն, եղբայր, ձյուն, նախահայր

29. Հոլովման ո՞ր ձևն է սխալ․ 1. ձիու
    2. արյամբ
    3. տատու
    4. շարժման

1.2x2x2=8
2.5×5=25
3.1
4.3x3x3x3=81
5.7
6.4x4x4=64
7.9×9=81
8.1
9.8×8=64
10.11
11.2x2x2x2x2=32
12.3x3x3=27
13.5x5x5=125
14.1
15.4×4=16
16.7×7=49
17.10×10=100
18.6×6=36
19.2x2x2x2=16
20.9x9x9=729

ա)y=x²=0²=0
բ)y=x²=3²=9
գ)y=x²=-3,2²=10,24
դ)y=x²=111²=12321
ե)y=x²=√5,5²=5,5
զ)y=x²=-√13²=13
է)y=x²=(2√3)²=12
ը)

ա)x=0
բ)x=5
գ)x=14
դ)x=1,7
ե)x=-4
զ)x=-√2
է)x=√2
ը)√45

ա)x=0
բ)x=√5
գ)x=-√1,1
դ)x=8

1․Յուրաքանչուր եռյակից կազմի՛ր երեքական բարդ բառ: 

Սենյակ, հյուր, խաղ- հյուրասենյակ, խաղասենյակ, հյուրախաղ

Ձյուն, ծաղիկ, շատ-ձնծաղիկ, ձնաշատ, ծաղկաշատ

Սեր, ընկեր, զրույց

Գիծ, ուղիղ, անկյուն

Երգ, պար, խումբ

Քաղաք, պետ, գյուղ

2․Բառաշարքում ընդգծել —ուկ վերջածանց ունեցող բառերը:

Արդուկ, օձաձուկ, շուտասելուկ, ավելուկ, թզուկ, հայդուկ, սնդուկ, մածուկ, խղճուկ, արջամուկ, հեղուկ, թևանցուկ, շնաձուկ, պոչուկ, կաուչուկ, մժղուկ, շիկամուկ, դիպուկ, ջերմուկ, խենթուկ:

3․Բառաշարքում ընդգծել —ոց վերջածանց ունեցող բառերը:

Փողոց, սփռոց, դմբդմբոց, զնգոց, կրակոց, լիտրանոց, ծածկոց, դեղնաբոց, հյուրանոց, թրջոց, ջնջոց, արտառոց, դեղնաբոց, միջոց, մթերանոց, ծովածոց, արգելոց, հյուրանոց, սղոց, ծերանոց:
4․Բառաշարքում ընդգծել –ոտ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժանգոտ, ծխախոտ, եռանդոտ, կարճաոտ, կորիզոտ, ստորոտ, նավթոտ, արոտ, կրքոտ, առավոտ, աղմկոտ, բամբասկոտ, յուղոտ, սրտամոտ, թախծոտ, հիվանդոտ, ձյունոտ:

Բառաշարքում ընդգծել —որդ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժառանգորդ, ավելորդ, երիզորդ, հաճախորդ, խորդուբորդ, յոթերորդ, դահուկորդ, գնորդ, ակորդ, անձրևորդ, առաջնորդ, միջնորդ, ռեկորդ, պակասորդ, որսորդ, գարնանահորդ, վարորդ, երրորդ:

5․Բառաշարքում ընդգծել —ակ վերջածանցն ունեցող բառերը:

Բանակ, սահնակ, դռնակ, բամբակ, պահակ, ամբարտակ, գնդակ, զսպանակ, կատակ, կայծակ, վրիպակ, մանկասայլակ, մշակ, սոխակ, ելակ, վահանակ, բռնակ, բարակ:

6․Գրել  -գույն բաղադրիչով երեքական գունանուն`  բույսերի անուններից, տարբեր առարկաների անուններից,  մետաղների անուններից:

7․Տրված բայերից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարել-նկարչական, գրել-գրական, զարթնել-զարթուցիչ, թափել-թափթփված, ուսուցանել-ուսուցչական, քերել-քերված, վարել-վարորդական, հաճախել, բախել, հնչել, վազել, հանել, շարժել, մոտենալ, կոշտանալ:

8Տրված գոյականակերտ ածանցներից յուրաքանչյուրով երկու գոյական կազմի՛ր և գրի՛ր, թե ո՛ր բառերից կազմեցիր:

դնել (դիր) — դրածո, պարսավել — պարսավանք:

Անք, ցի, ածո, ք, ուկ, իք, իչ, ուտ, ան, իկ, պան, ստան, ուհի:

9․ Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ո՞ր հոլովներով են դրվում այդ բառերը:

Կիրճի մեջ, հանրապետության մեջ, ամպերի մեջ, գոմի մեջ, օվկիանոսի մեջ:
Գագաթի վրա, հողի վրա, այգիների վրա, սեղանի վրա, աստիճանների վրա:

10․ Տրված բառերը հոլովիր․ գրիր՝ որ հոլովման են պատկանում

տուն, վարդ, հայր, քույր, աշուն, շուն, օր, մայր

11․Տրված բայերից ածականներ կազմի՛ր և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Վստահել, համակրել, բացատրել, դյութել, գրավել, հուզել, բարկանալ, վախենալ, ամաչել, պարծենալ:

12.Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր ածականներով  և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Յոթ գյուխ ունեցոդ, երկու երես ունեցող, երկու փող ունեցող, եռանդով օժտված, շատ բուրդ ունեցոդ, գույն ունեցող, թևեր ունեցող, մեծ ուժ ունեցող, երեք տարի (ամ) տևող, տասը տարեկան:

13․Ընդգծված բառերն ու բառակապակցությունները փոխարինի՛ր համապատասխան ածականներով:

Օրինակ`

Երկրին մոտ տարածությունում  տիեզերանավի հանդիպեցին: — Երկրամերձ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին:

Հայոց աշխարհում` Արարատի դաշտի հարավում, մի հրաշքով լի ու ձեռքով չկերտված կոթող կա: Դա Արարատն է՝ երկինք սլացող, մեկուսի լեռների զանգված՝ կոնի նմանվող զույգ գագաթներով: Մասիսն ու Սիսը հանգած հրաբուխներ են: Մասիսի ժայռերով պատված գագաթը ծածկված է  հավերժական ձյունով:  Սիսի գագաթի  մասը նույնպես քարերով ծածկված է : Լանջերը կտրտված են  ճառագայթի ձև ունեցող ձորակներով ու հեղեղատներով: Լանջերին խոտով առատ արոտներ ու թփուտներ կան, ներքևի գոտում՝ այլևայլ թռչուններ ու կենդանիներ: Հնում լեռը հռչակված էր որպես արքաների որսատեղի:

Մասիսը զերծ չի մնացել  բնության աղետներից: Նրա հյուսիս-արևելքի լանջի խորխորատը, հայտնի «Մասյաց վիհ» անունով, որ գագաթին մոտ (մերձ) մասում ավելի քան հազար մետր խորություն ունի, առաջացել է երկրաշարժից:

14․Տեքստում ավելացրու՛ տրված ածականները: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Սարսափելի, բազմաթիվ, անհրապույր, իսկական, բազմազան, սարսափազդու, փոքրիկ, սուր:

Թմբկահար ձկան արձակած որոտը հավանաբար վախեցնում է նրա թշնամիներին: Դոդոշաձուկն էլ բոցմանի սուլիչի ձայն է հանում կարծես թե զուգավորման շրջանում:

Մյուս ձկների արձակած ձայների նշանակության մասին քիչ բան է հայտնի: Իհարկե, կան ձկներ էլ, որոնք իսկապես համր են:

Բ. Լայն, հետաքրքիր, ծանծաղ, զանազան, հնագույն, ամենատաք, ծովային, անվնաս, գեղեցիկ, մեծ, չքնաղ:

Լամանտինը մի կենդանի է, որը հավանաբար նախատիպ է եղել լեգենդների ջրահարսերի համար: Այս կենդանու առջևի վերջավորությունները հետաճել են, իսկ մարմինը հենվում է պոչի վրա: Նա բնակվում է ծովափնյա ջրերում և սնվում է բացարձակապես բուսական սննդով: Ապրելու համար նա ընտրել է տեղը, նրան կարելի հանդիպել հասարակածի երկու կողմերում: