Առաջադրանքքներ։

1․ Հաշվել բացասական ցուցիչով աստիճանի արժեքը՝ 

ա) 6⁻⁴=1/6⁴=1/1296
բ) 5^-2=1/5²=1/25
գ) 3^-3=1/3³=1/27
դ) 12^-1=1/12

2․ Համեմատիր  կոտորակները:

ա) (7/31)²⁸  և  (14/31)²⁸ (7/31)²⁸  <  (14/31)²⁸ 
բ) (18/31)⁸  և  (18/31)¹⁸ (18/31)⁸  <  (18/31)¹⁸
գ) 37.2⁴  և  37.2¹⁴ 37.2⁴  <  37.2¹⁴

3․ Գտնել  տրված արտահայտության արժեքը՝ 

ա) n⁻⁷⋅ n⁻³=n^-10  
բ) a^-5 ⋅ a⁶=a 
գ) b^{-8 ⋅} b⁹=b
դ) m^-6 ⋅ m^-6=m^-12

4․ Աստիճանի հատկությունների հիման վրա, ձևափոխիր b⁴⁹/h⁻²¹ կոտորակը:
b⁴⁹*h²¹=(b⁷*h³)⁷

5․ Տրված է, որ b²⁴/(k⁻¹²t⁻⁶)=A⁶: Գտիր A-ի արժեքը: 
(b⁴)⁶=(b⁴)⁶*k¹²*t⁶=1/k¹²*1/t⁶=(b⁴)⁶*(k²)⁶*t⁶=(b⁴*k²*t)⁶

6․ Համեմատիր A=6900⋅10⁻³ և B=69⋅10⁻² արտահայտությունները:
6,9/1<69/100

7․ Գրեք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․

ա)a⁵–⁶=a⁵–⁶=a^-1
բ)a⁷–⁶=a⁷–⁶=a
գ)a⁴-a=a⁴
դ)a¹²-a¹²=a¹²–¹²=a⁰=1
ե)a^-4-a⁶=a^-4-6=a^-10
զ)a⁴-a^-5=a^4-(-5)=a⁴⁺⁵=a⁹
է)a^-11-a^-8=a^-11+8=a^-3
ը)a^-4-a=a^-4
թ)a⁶-a⁵=a^6-5=a¹
ժ)a⁹-a⁰=a^9-1=a⁸
ի)a^-3-a⁰=a^-3-0=a^-3
լ)a⁰-a^-8=a⁰–⁸=a^-8

8․ Հաշվել․

ա)5⁰=1
բ)(-1/3)⁰=1
գ)(-1,2)⁰=1
դ)(-1)⁰=1
ե)2⁴/2³=2^4-3=2¹=2
զ)2⁴/2⁴=2^4-4=2⁰=1
է)2⁴/2⁵=2^4-5=2^-1=1/2
ը)2⁵/2⁷=2^5-7=2^-2=1/2²=1/4
թ)3⁵/3⁴=3^5-4=3¹=3
ժ)3¹⁰⁰/3¹⁰⁰=3^100-100=3⁰=1
ի)(-0,3)⁴/(-0,3)⁵=(-0,3)^4-5=(-0,3)^-1=1/0,3
լ)0,2⁷/0,2⁵=0,2^7-5=0,2²

9․ Գրեք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․

ա)2⁵-2⁴=2^5-4=2¹
բ)3⁷-3⁸=3^7-8=3^-1
գ)5⁹-5=5⁹
դ)10³/10=10³
ե)5⁷/5¹³=5^7-13=5^-6
զ)8¹²/8¹⁰=8^12-10=8²

1.Ընդգծիր յուրաքանչյուր շարքում 5 թվական:
ա. քառասնօրյա, զրո, հիսուներկուերորդ, քառակի, ութսուներկու-ութսուներկու, մեկական, հնգյակ, չորսբոլորը, երեք չորրորդ:
բ. հնգաթև, տրիլիոն, քառակի, տասը-տասը, մեկմեկու, քսանհինգ, երեք յոթերորդ, առաջին, տասնավոր:
գ. հարյուր, տասնմեկերորդ, հնգամյա, վեց-վեց, քառանիստ, եռագույն, չորս քառորդ, հազար:

2.Ընդգծիր 3 քանակական թվական;
ա. եռակի, առաջին, հարյուր մեկ, քառասուն, եռապատիկ, միլիոն:
բ. երկրորդական, հինգ հարյուր, յոթնապատիկ, երկու հարյուր, տասը, յոթերորդ:
գ. տասնինը, քառյակ, մեկական, ութսուն, հազար երկու հարյուր, միավոր:

3.Ընդգծիր 3 դասական թվական:
ա. հարյուրերորդ, մեկ չորրորդ, բյուրավոր, երեսուներկուերորդ, առաջին, տասնմեկ:
բ. յոթնյակ, հինգերորդ, երկրորդական, մեկ հարյուրերորդ, ութերորդ, չորրորդ:
գ. երեքական, տասնիններորդ, երկրորդական, հիսունհինգերորդ, երկրորդ, երրորդություն:

4. Ընդգծել 3 բաշխական թվական:
ա. հարյուր-հարյուր, երկակի, յոթական, ինը տասներորդ, հինգական, ութերորդ:
բ. մեկուսի, ութ-ութ, քսանական, չորս հինգերորդ, յոթական, երիցս:
գ. երկրորդական, տասնհինգ-տասնհինգ, յոթ ութերորդ, մեկական, բաշխական, տասական:

5.Հետևյալ բառակապակցություններից կազմիր գոյականներ:
Տասն օր- տասնօրյակ
հինգ տարի-հինգամսյա
մեկ ամիս-մեկամսյա
ութ ոտք ունեցող-ութվոտնուկ
հարյուր տարի-դար
ութ հոգուց բաղկացած-ութհոգանի
հազար տարի-հազարամյա
չորս հոգուց բաղկացած-չորսհոգանի
երեք ամիս-եռամսյա
երեք հոգուց բաղկացած-երեքհոգանի
երեք ոտք ունեցող-

Առաջադրանքներ։

1․ Զուգահեռագծի մի անկյունը 4 անգամ մեծ է մյուս անկյունից: Հաշվել զուգահեռագծի անկյունները:
180:5=36
36×4=114

2․ Զուգահեռագծի C անկյունը 56° է: Գտնել զուգահեռագծի մյուս անկյունները:
<A=<C=56⁰:

<A+<B=180⁰:

<B=180-56=124⁰

<B=<D=124⁰:

Պատ․՝ 56⁰, 124⁰, 56⁰, 124⁰:

3․ Զուգահեռագծի պարագիծը 36 սմ է: Գտնել զուգահեռագծի կողմերը, եթե կողմերից մեկը երկու անգամ մեծ է մյուսից:
x+2x+x+2x=6x

6x=36 սմ

x=36:6

x=6 սմ

2x=12 սմ

Պատ․՝ 6 12 սմ, 6 սմ, 12 սմ։

4․ Տրված է ABCD սեղանը, ∢A=37°, ∢C=121°։ Գտնել ∢B և ∢D։
<B=180-37=143

<D=180-121=59

5․ Տրված է ABCD սեղանը, EF-ը միջին գիծն է։ AE=EB, CF=FD, BC=28 մ, AD=30 մ: Գտնել EF-ը:
BC + AD/2 = 30+28=58 սմ

EF = 58/2 = 29 սմ

6․ Սեղանի կողմերը հարաբերում են ինչպես՝ 8:5:12:7, իսկ սեղանի պարագիծը 128 սմ է: Հաշվել սեղանի կողմերը:
8x+5x+12x+7x=128

32x=128

x=128:32

x=4

8x=8 x 4=32 սմ

5x=5 x 4=20 սմ

12x=12 x 4=48 սմ

7x=7*4=28 սմ

7․ Ուղղանկյան մի կողմը 11 սմ է, իսկ մյուս կողմը 4 սմ-ով մեծ է: Հաշվել ուղղանկյան պարագիծը:
11+4=15 սմ

P=(11 x 2)+(15 x 2)=52 սմ

P=52 սմ

Պատ․՝ 52 սմ։

8․ Հաշվել շեղանկյան մյուս անկյունները, եթե A անկյունը 67° է:
<A=<C=67⁰։

<A+<B=180⁰:

180-67=113⁰

<B=<D=113⁰:

Պատ․՝ 67⁰, 113⁰, 67⁰, 113⁰:

9․ Քառակուսու պարագիծը 84 սմ է: Հաշվել քառակուսու կողմը:
x+x+x+x=4x

4x=84 սմ

x=84:4

x=21 սմ

Պատ․՝ Քառակուսու կողմը 21 սմ է։

10․ Հաշվել շեղանկյան պարագիծը, եթե նրա կողմի երկարությունը 6.75 դմ է:
P=4 x 6.75=27

P=27

Պատ․՝ 27

11․ Ուղղանկյան պարագիծը 192 մ է և նրա մի կողմը 7 անգամ մեծ է մյուսից: Հաշվել ուղղանկյան կողմերը:
x+7x+x+7x=16x

16x=192

x=192:16

x=12

7x=84

Պատ․՝ 12 սմ, 84 սմ, 12 սմ, 84 սմ։

1․ Լուծել հավասարումների համակարգը։

2x-6=0
2x=6
x=3
3-y+1=0
y=-4

2․ Որոշել y=3x+6 ֆունկցիայի գրաֆիկի և կոորդինատային առանցքների հատման կետերի կոորդինատաները.
A (1;9) B (2;12)
A1 (-1;3) B1 (-2;0)

(0;6) և (0;-2)

3․ Որոշել ֆունկցիայի գրաֆիկների հատման կետերի կոորդինատները. y=x-6 և y=2x
A (7;1) B (8;2)
A1 (1;2) B1 (2;4)

(6;-6) (2;0)

4․ Գտնել հետևյալ ax+4y=16 հավասարման a գործակիցն այնպես, որ դրա գրաֆիկը անցնի (2;3) կետով:
a*2+4*3=16

2a+12=16

2a=16−12

2a=4

a=2

Պատ․՝ 2:

5․ Երկու թվերի գումարը 25 է, իսկ տարբերությունը՝ 11: Գտնել այդ թվերը:
{x+y=25

{x-y=11

Պատ․՝ 17, 7:

1․Համոզվել,որ ուսումնասիրվող շարժումը հավասարաչափ արագացող է։

2․Կարողանալ ճանապարհի և ժամանակի օգնությամբ որոշել թեք ճոռով շարժվող գնդիկի շարժման արագացումը ։

3․Հաշվելով շարժման ճանապարհը և արագացումը կարողանալ հաշվել ժամանակը։

4․Սովորողների մոտ զարգացնել փորձարարական և հաշվողական հմտությունները։

Աշխատանքը կատարելու համար սովորողը պետք է իմանա․

1․Հավասարաչափ շարժման հիմնական բանաձևերը․

V=at S=at²/2 ՝ այս բանաձևից a= 2S/t²

2․Արագացման սահմանումը,բանաձև,միավորը։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․մետաղե ճոռ․պողպատե գնդիկ,վայրկենաչափ․մոտաղյա բաժակ,չափաժապավեն,ամրակալան։

Փորձի ընթացքը․

Ամրակալանին ամրացրու ճոռը,որոշակի անկյան տակ։Ճոռի հիմքին տեղավորիր մետաղյա բաժակը։Չափիր ճոռի երկարությունը։Դա կլինի այն ճանապարհը(S),որը կանցնի գնդիկը փորձի ժամանակ։Բաց թող գնդիկը և միաժամանակ աշխատեցրու վայրկենաչափը։Երբ գնդիկը կբախվի արգելակին կանգնեցրու վայկենաչափը և գրանցիր շարժման ժամանակը՝կլորացնելով վայրկյանի տասնորդական մասով։Փորձը կրկնիր երեք անգամ և հաշվիր չափված ժամանակների միջին արժեքը՝t=(t₁+t₂+t₃)/3:Հաշված ժամանակը ընդունիր որպես գնդիկի շարժման ժամանակ։Վերևի բանաձևով հաշվիր արագացումը՝ a= 2S/t²

Այժմ նույւն փորձը ,նույն կերպ կրկնիր S-ի համար ընտրելով երկու ուրիշ չափեր։

Կատարածդ փորձերից արա վերջնական եզրակացություն,գնդիկի շարժումը թեք ճոռով———

1․հավասարաչափ է։

2․անհավասարաչափ արագացող է։

3․ հավասարաչափ արագացող է։Ինչո՞ւ։

1․ ա) Մի թիվը 8-ով մեծ է մյուսից: Այդ թվերի գումարը հավասար է 44-ի: Գտնել այդ թվերը:
x=8y
x+y=45
8y+y=45
9y=45
y=5
x=40

բ) Մի թիվը 13-ով փոքր է մյուսից: Գտեք այդ թվերը, եթե նրանց գումարը 35 է
x=y+13
x+y=35
y+13+y=35
2y=22
y=11
x=24

2․ ա) Երկու թվերի գումարը 19 է, իսկ տարբերությունը՝ 7: Գտնել այդ թվերը:
x=19-y
x+y=19
19-y-y=19
-2y=
y=0
x=19

բ) Երկու թվերի գումարը 23 է, իսկ տարբերությունը՝ 9: Գտնել այդ թվերը:
x=23-y
x+y=23
23-y-y=23
-2y=0
y=0
x=23

3․ Մի թիվը 2 անգամ մեծ է մյուսից: Եթե այդ թվերից փոքրը մեծացվի 4 անգամ, իսկ մեծը՝ 2 անգամ, ապա նրանց գումարը հավասար կլինի 44: Գտեք այդ թվերը:
x=2y
4y+2x=44
4y+4y=44
8y=44
y=5,5

4․ 56 սմ պարագծով ուղղանկյան երկու կողմերի տարբերությունը 8 սմ է։ Գտնել ուղղանկյան կողմերը։
x-y=8
2x+2y=56
x=8+y
6+2y+2y=56
4y=40
y=10
x=18

5․ Երեք բադ և չորս սագ միասին կշռում են 2կգ 500գ, իսկ չորս բադ և երեք սագ միասին կշռում են 2կգ 400գ։ Որքա՞ն է կշռում 1 սագը և 1 բադը։
12y+16x=10000
12y+x=7200
7x=2800
x=400
12y+3600=7200
12y=3600
y=300

6․ Դպրոցականները էքսկուրսիա գնացին: Նրանք վերադարձան այլ ճանապարհով, որ 9 կմ-ով կարճ էր առաջինից: Որքա՞ն է յուրաքանչյուր ճանապարհի երկարությունը, եթե դպրոցականներն ընդամենը անցան 47 կմ:
x=y+9
x+y=47
y+9+y=47
2y=38
y=19
x=28

7․ Եռանկյան մեծ կողմը 18 սմ է, իսկ մյուս երկու կողմերի տարբերությունը՝ 6 սմ։ Ինչի՞ են հավասար եռանկյան կողմերը, եթե նրա պարագիծը 42 սմ է։
x-y=6
x=6+y
6+y+y
2y=42
y=21

30.10.2024

Ածական

1.Ըստ կազմության` տրված ածականները բաժանի՛ր չորս խմբի: Ալեծուփ-բարդ,
մեծ-պառզ,
ուժեղ-ածանցաոր,
հոտավետ-ածանցաոր,
հորդառատ-բարդ,
առևտրական-ածանցաոր,
հոդային-ածանցաոր,
ոսկեհուռ-բարդ,
խոշոր-պառզ,
սիրելի-ածանցաոր,
միջմոլորակային-բարդ ածանցաոր, ահեղամռունչ-բարդ ածանցաոր, համեստ-պարռզ, մարդամոտ-բառդ:

2.Ա խմբի գոյականներից ածականներ ստացի՛ր Բ խմբի ածականակերտ ածանցների միջոցով:

Ա. Տուն, իմաստ, գույն, ոսկի, երկաթ, համ:

Բ. Ան, դժ, յա, ատ, եղեն, եղ:
Անտուն,անիմաստ,անգույն,ոսկեղեն-ոսկյա,երկաթյա,անհամ

3.Տրված բայերից ածականներ կազմի՛ր և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Վստահել, համակրել, բացատրել, դյութել, գրավել, հուզել, բարկանալ, վախենալ, ամաչել, պարծենալ:

Վստահել-վստահելի, համակրել-համակրելի, բացատրել-բացատրելի, դյութել-դյութիչ, գրավել-գրավիչ, հուզել-հուզիչ, բարկանալ-բարկացուցիչ, վախենալ-վախկոտ, ամաչել-ամաչկոտ, պարծենալ-պարծենկոտ:

4.Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր ածականներով և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Յոթ գյուխ ունեցոդ, երկու երես ունեցող, երկու փող ունեցող, եռանդով օժտված, շատ բուրդ ունեցոդ, գույն ունեցող, թևեր ունեցող, մեծ ուժ ունեցող, երեք տարի (ամ) տևող, տասը տարեկան:

Յոթգլխանի, երկերեսանի, երկփողանի, եռանդուն, բրդոտ, գունեղ, թևավոր, ուժեղ, եռամյա, տասնամյա

5.Կետերը փոխարինի՛ր ածականակերտ ածանցներով:

անկենդան, դժկամ, չխոսկան, հայրական, կիսատ, փառավոր, վայրի, աղեղ, արևելյան, Երևանյան, ընկերական, կծու, ազդակ, թրթռան, հնչեղ, շաչյուն, խոհուն, դողդոջյուն:

6.Ընդգծված բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով և բացատրի՛ր, թե այդ ածականներն ինչո՛ւ ոչ թե ուն, այլ յուն ածանցով են կազմվել:

Օրինակ`

Ահեղաշաչյուն փոթորիկ-Ահեղ շաչյունով փոթորիկ
Քաղցրահնչյուն մեղեդի-քաղցր հնչյունով մեղեդի
Քնքշաշրշյուն զգեստ-քնքուշ շռշյունով զգեստ
Բարեհնչյուն ձայն-բարի հնչյունոցվ ձայն
Դառնահնչյուն ոռնոց-դառը հնչյունով ոռնոց

Առաջադրանքներ։

1․ Տրված է՝ OD=3 սմ, AC=14 սմ: Գտնել  BD-ն և AO-ն:

BD=6 AO=AC:2=14:2=7

2․ ABCD շեղանկյան մեջ <B=120⁰: Անկյունագծերը հատվում են O կետում: BC կողմը 10սմ է: Գտնել BD անկյուանգիծը:

Քանի որ BCD եռանկյունը հավասարակողմ եռանկուն է, ապա BC=CD=BD=10սմ
P=10*4=40

3․ Գտնել ABCD շեղանկյան պարագիծը, եթե <B=60⁰, AC=14 սմ:
<B=<D=60
<A=<C=120
=>եռանկյունABC
=>AB=BC=AC=14
P=14*4=56

4․ Հաշվել շեղանկյան մյուս անկյունները, եթե A անկյունը 67° է:

<A=<C=67
<B=<D=(360-134):2=113

5․Շեղանկյան սուր անկյունը հավասար է 60°, իսկ պարագիծը 48 մ է: Հաշվել շեղանկյան փոքր անկյունագիծը:
48:4=12
36-120=240
240:2=120
ստացվում էն երկու հավասարակողմ եռանկյուններ ու քանի որ շեղանկյան կողմերը 12-են անկյունագիծնել է հավասար 12-ի

6․ Շեղանկյան անկյունագծերից մեկը հավասար է կողմին: Գտնել շեղանկյան անկյունները։
360/4=90

7․ Հաշվել շեղանկյան բութ անկյունը, եթե նրա անկյունագծերից մեկը կողմի հետ կազմում է 31° -ի անկյուն:
31*2

8․ Տրված է՝ BD=26 սմ, AC=38 սմ։ Գտնել  OCD եռանկյան OCևODկողմերը

OC=AC:2=19
OD=BD:2=13