1.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված հարցին պատասխանող բառերով կամ բառակապակցություններով (ենթականերով):

Օրինակ` ….մուտքից դուրս եկավ( ո՞վ)- Ոստիկանը դուրս եկավ: Ամենաշուտը գործի գնացողը մուտքից դուրս եկավ: Հանկարծ հայտնվեց: (ո՞վ) Որեմն կատարվե՞ց: (ի՞նչը) Այստեղից չի լսվի: (ի՞նչը) Հևասպառ սարն էր բարձրանում: (ո՞վ

2.Պարզ նախադասությունները փակագծում գրված շաղկապով կամ դերանունով միացրո՛ւ, դարձրո՛ւ բարդ նախադասություն (անհրաժեշտության դեպքում դրանցում որոշ փոփոխություննե՛ր արա): Գառնուկը ջրհորում մի բան տեսավ: Դա դաշտում տեսնելիս կփախչեր: (ինչ որ) Պապն այդ օրը պատմում էր: Աղջիկը դա վաղուց էր ուզում իմանալ: : (ինչ որ) Մի բան ծածկում էր աղբյուրն ու գուռը: Դա ընկած էր քիչ հեռու, թափթփված ճյուղերի մեջ: (ինչ, ինչ որ) Մրջյունը մի ժամանակ մարդ էր: Նա զբաղվում էր հացահատիկի մշակությամբ: (որ) Պայմանը դա էր: Գիքորը պիտի տունը մաքրեր, ամանները լվանար, ոտնամանները սրբեր: (որ)

Գառնուկը ջրհորում էր մի բան: Դա դաշտում տեսավ՝ փախչերը կը լսեն: Պապն այդ օրը պատմում էր: Աղջիկը դա վաղուց էր ուզում իմանալ: Մի բան ծածկում էր աղբյուրն ու գուռը: Դա ընկած էր քիչ հեռու, թափթփված ճյուղերի մեջ: Մրջյունը մի ժամանակ մարդ էր: Նա զբաղվում էր հացահատիկի մշակությամբ: Պայմանը դա էր: Գիքորը պիտի տունը մաքրեր, ամանները լվանար, ոտնամանները սրբեր:

3.Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառերով: Ինքն իրենից գոհ, իրեն հավանող, իր կյանքի պատմությունը, ինքն իրեն կրթել, իրեն ժխտել, իրեն սիրելը, իրեն կառավարելը:

1. Իրենից Գոհ: Այս իմաստը ներկայացնում է արտահայտությունների ու հաջորդականությունների մեջ՝ որպեսզի մարդը միշտ հսկանայի իր հաջորդականություններից:
2. Իրեն Հավանող: Այս իմաստը ներկայացնում է սուրբ կանանց մասին՝ որպեսզի մարդը կատարելագործությունները եւ ուսուցանելու։
3. Իր Կյանքի Պատմությունը: Այս իմաստը ներկայացնում է իրադարձվածությունը ու հավատությունը՝ որպեսզի մարդը կարողանա ապահովել առանց ուղղությամբ հետագայում՝ ներկայացնելով անցյալի դեպքերը:
4. ԻՆՔՆԻ ԻՐԵՆ ԿՐԹԵԼը: Այս իմաստը ներկայացնում է կրթությունը եւ որպեսզի մարդը պահպանի իր միջոցառումները եւ ուսուցանելու։
5. ԻՆՔՆԻ ԻՐԵՆ ԺԽԻՏԵԼը: Այս իմաստը ներկայացնում է հիշատակելու ու դառնալու միջոցները կամ որպեսզի:

4.Տրված տեքստերի եզակի թվով դրված գոյականներն ու դերանունները հոգնակի´ դարձրու: Փոփոխությունից ո՞ր տեքստի միտքը փոխվեց:

Ա. Ամենից շատ զարգացած են չղջիկների ականջները, իսկ ամենից քիչ՝ աչքերը: Թռչելուց առաջ նա բերանը մի քանի անգամ բացուխուփ է անում ու հետո միայն թռչում. պարզվում

է, որ նա ձայներ է ուղարկում մութ տարածության մեջ ու սպասում արձագանքին: Դրա միջոցով նա իմանում է, թե առարկաներն իրենցից ի´նչ հեռավորության վրա են գտնվում ու կարողանում է տարածության մեջ ազատ կողմնորոշվել: Չղջիկը մթության մեջ ամեն ինչ զգում է, բացի բրդոտ կենդանուց: Նա կարող է փոքրիկ մոծակի գոյությունը զգալ, բայց մի մեծ ոչխարը չնկատել: Դա նրանից է, որ բուրդը և բրդոտ կտորը կլանում են անլսելի ձայնը և թույլ չեն տալիս, որ դրա արձագանքը հասնի չղջիկին:

Բ. 18-րդ դարում Անգլիայում ապրել է մի դարբին: Նա ցնցոտի է հագել և որպես թափառական երաժիշտ՝ ջութակը ձեռքին շրջել է Եվրոպայում, որպեսզի պարզի բարձրորակ պողպատ արտադրելու գաղտնիքը: Նվագելով պանդոկում ու դղյակում՝ նա լսել ու հավաքել է բազմաթիվ հետաքրքիր տեղեկություններ, որոնք հիմք դարձան նրա հետագա հաջողության համար: Հետագայում եվրոպացի դարբինը վարձու մարդասպան էր ուղարկում Անգլիա՝ գաղտնիքը առևանգողին սպանելու, բայց նա ճարպկորեն շրջանցում էր վտանգը և օրեցօր հարստանում:

Ա. Ամենից շատ զարգացած են գույնականները, իսկ ամենից քիչ՝ մանկավարժները: Թռչելուց առաջ այն բերանը մի քանի անգամ բացուխուփ է անում ու հետո միայն թռչում: Պարզվում է, որ այն ձայներ է ուղարկում մութ տարածության մեջ ու սպասում արձագանքին: Դրա միջոցով այն իմանում է, թե առարկաներն իրենցից ինչ հեռավորության վրա են գտնվում ու կարողանում է տարածության մեջ ազատ կողմնորոշվել: Չղջիկը մթության մեջ ամեն ինչ զգում է, բացի բրդոտ կենդանուց: Նա կարող է փոքրիկ մոծակի գոֵյթը զգալ, բայց մի մեծ ոչխարը չնկատել: Դա նրանից է, որ բուրդը և բրդոտը կլանում են անլսելի ձայնը և թույլ չեն տալիս, որ դրա արձագանքը հասնի չղջիկին:

Բ. 18-րդ դարում Անգլիայում ապրել է մի դարբին: Նա ցնցոտի է հագել և որպես թափառական երաժիշտ՝ ջութակը ձեռքին շրջել է Եվրոպայում, որպեսզի պարզի բարձրորակ պողպատ արտադրելու գաղտնիքը: Նվագելով պանդոկում ու դղյակում՝ նա լսել ու հավաքել է բազմաթիվ հետաքրքի:

Գործնական հայոց լեզու

1.Ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր համապատասխան հոդերով (եթե պետք է, կարող ես նախադասությունից բառ հանել):

Քո ընկերը մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով:Ընկերտ մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով։
Իմ որսն իր ոտքով եկավ:Որսս իր ոտքով եկավ։
Մենք, այսինքն` ծովափի բնակիչները, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:Այսինքն` ծովափի բնակիչներս, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
Դու` մեր ամենաուժեղ մարզիկը, հաղթանակով պիտի գաս:Մեր ամենաուժեղ մարզիկ, հաղթանակով պիտի գաս:
Ես ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել:Ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել:
Դուք` մեր շնորհալի տղաները, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել:Մեր շնորհալի տղաներ, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել:
Քո սիրտը քա՛ր է, քար:Սիրտդ քա՛ր է, քար:
Ձեր ձեոքն ընկնողին պրծում չկա:Ձերքն ընկնողին պրծում չկա։

2.Դերանունների գործածության հետ կապված սխալները գտի՛ր և ուղղի՛ր:

Մի վարժեցնող փոկին խոսել է սովորեցրել: Նա նրա սանիկին խոսելու ընդունակությունր զարգացրել է երեք տարում: Այդ ժամանակամիջոցում փոկի սիրած ծովատառեխը տալու և խրախուսելու միջոցով հասել է նրան, որ փոկն անգլերեն ասում է «Բարև, ինչպե՞ս ես», «Եկ այստեղ» և այլ նախադասություններ: Այլևս ոչ ոք չէր ուզում տեսնել այդ մարդուն:
16-րղ դարի բոլոր ազնվական մարդիկ Ամերիկան հայտնագործողներից նոր նվեր ստացան:
Ամբողջ աշխարհն է հետևում ռոբոտների արտադրությանը: Ֆիրմայի արտադրած բոլոր նոր մեքենաները շատ արագ սպառվել են:

3․Կետերի փոխարեն գրել հարցահարաբերական դերանուններ:
1. Հիմա ենք հասկանում, թե ինչքա՞ն անտարբեր ենք եղել այդ մարդու հանդեպ:
2. Քանի  ձեռքով են կառուցվել այս շենքերն ու փողոցները:
3. Զարմանքով նայում ես շուրջդ ու մտածում, թե ո՞նց է կյանքն այսպիսին դարձել:
4. Միայն նա կասի`  ի՞նչ  է կատարվել այստեղ:
5. Ո՞վ  կասի, թե մեր քաղաքում  ե՞րբ  հայտնվեցին այդ փոխադրամիջոցները:
6. Սա մի անգնահատելի գանձ է, ո՞րը  Դուք պարգևեցիք ինձ:

1 Նախադասություններն ընդարձակի՛ր՝ ընդգծված բառերին ավելացնելով տարբեր լրացումներ, որոնք տարբեր հարցերի պատասխանեն: Օրինակ` Եղանակը փոխվեց:-Առավոտյան եղանակը գյուղում միանգամից փոխվեց:

Մրցելու են մյուս թիմերը: Եկել մ Ձեզ հայտնելու նորությունը:

2 Պարզի՛ր, թե Ա և Բ նախադասություններում ընդգծված դերանուններն ինչո՞վ են տարբերվում:

Ա. Որքա՞ն հարստություն է թաղվել ծովի խորքերում առաջին նավի խորտակման օրվանից:

Բ.Ոչ ոք չի կարող ստույգ ասել, թե որքա՞ն հարստություն է թաղվել ծովի խորքերում առաջին նավի խորտակման օրվանից:

Ա. Ե՞րբ են ձկները խավիար դնում:

Բ. Ուզում եմ պարզել, թե ե՞րբ են ձկները խավիար դնում:

Ա. Խեցու մեջ մարգարիտն ինչպե՞ս է գոյանում:

Բ.Ես նոր եմ իմացել,թե խեցու մեջ մարգարիտն ինչպե´ս է գոյանում:

3. Կետերը փոխարինի՛ր տրված դերանուններով: Ուշադրություն դարձրո՛ւ կետադրությանը:

Ով, ինչ, երբ, որտեղ, ինչքան:

….է ջուր հավաքվում այս փոսում:

Ինձ հետաքրքրում է, թե …է ջուր հավաքվում այս փոսում:

…պետք է անեն՝ տարածքի գեղեցկությունը պահպանելու համար: Իրենք էլ չգիտեն, թե … պետք է անեն տարածքի գեղեցկությունը պահպանելու համար: …պետք է վերականգնի հատված անտառները: Ձեզ հարց տվե՞լ եք, թե …պետք է վերականգնի հատված անտառները: …Ժամանակ է պետք՝ ամեն ինչ վերականգնելու համար: Ճարտարապետին հարցնում են, թե ….ժամանակ է պետք ամեն ինչ վերականգնելու համար: …այդպես գրավեց քո ուշադրությունը: Ցո՛ւյց տուր տեսնեմ , թե … .այդպես գրավեց քո ուշադրությունը: … ես պատմելու քո վերջին ճամփորդության մասին: Գոնե ասա՛, թե … ես պատմելու քո վերջին ճամփորդության մասին:

4 Հոլովման աղյուսակում գրի՛ր տրված դերաննուների համապատասխան ձևերը և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք, ո՞վ:

Ուղղական- Սեռական- Տրական- Բացառական- Գործիական- Ներգոյական- Ո՞ր դերանունների սեռական և տրական հոլովներն են համընկնում:

Դերանուններից ո՞ր հոլովներն են նմանվում գոյականի համապատասխան ձևերին

1.Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

1940 թվականից ԱՄՆ-ում գրանցվել է հազար ութ հարյուր քսանչորս հրդեհ: Ամեն տարի կրակը ոչնչացնում է իննից տասը միլիոն հեկտար անտառում: Մեկ տարում այրված փայտանյութի արժեքը կազմում է համարյա հիսուն միլիոն դոլար:

Աշխարի ամենամեծ պատկերասրահը Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժն է: Այնտեղ արվեստի ավելի քան երեք միլիոն ստեղծագործություն ցուցադրվել: Այդ թանգարանի բոլոր երեք հարյուր քսաներկու դահլիճների հայելու համար մարդ շուրջ քսանհինգ կիլոմետր ճամապարհ է անցնում:

2.Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

Այն ժամանակ Լեհաստանում ապրել է հարյուր տասնինը վայրի ցուլ որից չորս պահվել է փորձատեսությունում , յոթը՝ կենդանաբանական այգիներում, իսկ հարյուր ութ ցուլը կա՛մ արգելանոցներում է ապրել, կա՛մ ազատ է արածել՝ որտեղ որ պատահեր, բայց և անտառային նախարարության մշտական հսկողության տակ էր:

Իսկ առաջներում, երբ անտառի թավուտներում արածել է ավելի քան հազար հինգ հարյուր ցուլ, ոչ մեկը չէր հետևում նրանց:

Միայն Ուզանդայի Մյավա թերակղզում իննսուն գետաձի ավելի քան հարյուր խոտաճարակ խոշոր կենդանիներ են ապրում:

3.Գտի՛ր նախադասությունների արտահայտած մտքերի տարբերությունները՝ ուշադրություն դարձնելով թվականներին:

Ա. Բոլոր դասարաններում քսանհինգ աշակերտ կա: Բ. Բոլոր դասարաններում քսանհինգ-քսանհինգ աշակերտ կա:

Ա. Շրջանի գյուղերում երկու դպրոց կա: Բ. Շրջանի գյուղերում երկուական դպրոց կա:

Ա. Թռչունները չորս փետուր գցեցին ու անցան: Բ. Թռչունները չորսական փետուր գցեցին ու անցան:

Ա. Ընկերներս ամրոցում մի տուն ունեն: Բ. Ընկերներս ամրոցում մի-մի տուն ունեն:

1.Քո սիրած թեմայով գրիր փաստեր (մոտավորապես տասը հատ):
Ձյուդո

Ձյուդոյի հիմնադիր. Ջիգորո Կանոն ձյուդոն հիմնադրել է 1882 թվականին: Նա ստեղծել է մարտարվեստի այս ձևը՝ համատեղելով ճապոնական ավանդական ջուջուցուի մարտարվեստի տարբեր տեխնիկա։

Ձյուդոյի նպատակը. Ձյուդոյի հիմնական գաղափարը հակառակորդի տեխնիկան և ուժն օգտագործելն է, քան հարձակվողի ուժը: Ձյուդոյի կարգախոսն է՝ «Ի վնաս քեզ, բայց առանց ուրիշներին վնաս պատճառելու»:

Կատա և Կումիկատա. Ձյուդոն ներառում է կատա կոչվող մարզման ձևեր, որոնք ոճավորված վարժություններ են, որոնք նմանակում են հարձակումը և պաշտպանությունը: Kumikata-ն ուսուցման ավելի ազատ ձև է, որտեղ երկու գործընկերներ կատարում են մի շարք տեխնիկա:

Պաշտոնական կանոններ. Ձյուդոն ունի հստակ պաշտոնական կանոններ, որոնք կարգավորում են մրցումները: Տեխնիկական և տակտիկական ասպեկտների համադրությունը առանցքային դեր է խաղում հաղթանակի որոշման գործում:

Կամավոր անկումներ. Ձյուդոյում կա մի հասկացություն, որը կոչվում է «ուկե վազա», որը նշանակում է «կամավոր անկում»: Սա տեխնիկա է, որի դեպքում հարձակվողը միտումնավոր ընկնում է՝ լուրջ վնասվածքներից խուսափելու համար:

Գոտիներ. Ձյուդոյում գոտիները ցույց են տալիս հմտության և փորձի մակարդակը: Գոտիների գունային համակարգը տատանվում է սպիտակից սկսնակների համար մինչև սև՝ առաջադեմ մասնագետների համար, իսկ սև գոտիները իրենց հերթին ունեն տարբեր դասեր:

Օլիմպիական սպորտ. Ձյուդոն օլիմպիական մարզաձև է 1964 թվականից: Այն ընդգրկված է ամառային օլիմպիական խաղերի ծրագրում և տարածված է աշխարհի շատ երկրներում։

Ձյուդո երեխաների համար. Ձյուդոն հաճախ ընդգրկված է երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության ծրագրերում, քանի որ այն օգնում է զարգացնել ֆիզիկական պատրաստվածությունը, կարգապահությունը, կամքի ուժը և թիմային աշխատանքի հմտությունները:

Ձյուդոյի տերմիններ. Ձյուդոյում կան բազմաթիվ ճապոնական տերմիններ, որոնք օգտագործվում են մարտարվեստի տեխնիկայի, կեցվածքի և այլ ասպեկտների համար: Օրինակ, «ippon» տերմինը վերաբերում է ամբողջական միավորին, որը շնորհվում է կատարյալ տեխնիկայի համար:

Տեխնիկական տարրեր. Ձյուդոյի հիմնական տեխնիկական տարրերն են՝ նետումները (նագե վազա), մատները (կեսա-կատամե), հարվածները և կողպեքները: Յուրաքանչյուր տեխնիկայի առանձնահատկությունը հակառակորդի շարժումների և ուժի օգտագործման մեջ է:

2.Գտի՛ր թվականները :

Գտածոն յոթանասուն միլիոն տարվա հնություն ուներ:

Միայն տասը ամիս հետո տուփը կարելի է բացել:

Փոքրիկ հովիվը երեսուն–երեսունհինգ գառ էր պահում: Մի օր երեքը գայլի բաժին դարձավ:

Հիսուներկու շենքից տասներեքը կառուցվել է:

Տասներկու օր մնաց քարանձավում, մինչև որ անձավի մուտքը բացվեց:

Միայն մի քաղաքում Բոմբեյում, մարդիկ յոթանասուն լեզվով ու բարբառով են խոսում:

3. Թվականները գտի՛ր և պարզի՛ր, թե դրանց հետ գոյականները ո՞ր դեպքում են հոգնակի թվով գործածվում:

Միջոցառմանը հարյուր իննսունվեց երեխա մասնակցեց:

Մասնակից հարյուր իննսունվեց երեխանները նույն երգը երգեցին:

Երբեմն, սառնամանիքների ժամանակ, երկնքում երկու կամ երեք արև է երևում:

Մի անգամ, 1868թ. ապրիլի իննին, ուրալյան երկնքում միաժամանակ ութ արև երևաց: Մեկն իսկական էր, մնացած յոթ արևները կեղծ էին:

4. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

Աշխարհում մոտ հազար երեք հարյուր ժողովուրդ կա: Այդ հազարերեք հարյուր ժողովուրդը խոսում են մոտ երեք հազար լեզվով: Կան լեզուներ, որոնցով տարբեր ժողովուրդներ են խոսում: Օրինակ, Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի քաղաքացիները հիմնականում անգլերեն են խոսում, Լատինական

Ամերիկայի բնակչության մեծ մասը, բացառությամբ բրազիլացիների, իսպաներեն է խոսում: Սակայն ավելի հաճախ հակառակն է լինում. մի երկրի ժողովուրդը մի քանի լեզուներով է խոսում: Սուդանում, օրինակ, հարյուր տասնյոթ լեզու է գործածվել Կոնգոյում հինգ հարյուր լեզու կա: Դաղստանում մոտ մեկ միլիոն մարդ է բնակվել, և այդտեղի մեկ միլիոն բնակիչները խոսում են ավելի քան վաթսուն լեզվով:

Կազմիր տրված ածականների գերադրական աստիճանը:
Ազնիվ- Ամենա ազնիվ
հին-հնագույն
բարի-Ամենա բարի
նոր-նորագույն
ծանր- Ամենածանր
զգայուն- Ամենազգայուն
սուր- Ամենասուր
երկար- Ամենաերկար
մեծ- Ամենամեծ
գեղեցիկ- Ամենագեղեցիկ
խոշոր-ամենախոշոր

Շարքում ընդգծիր համեմատության աստիճան չունեցող որակական ածականները:
Հպարտ, կույր, խեղճ, գեղեցիկ, չար, նենգ, պարկեշտ, արու, բարի, վեհ, ագահ, հղի, վսեմ, համր, պիղծ, ամուրի, խուլ, արդար, ճերմակ:

Տրված արմատներով կազմիր ածանցավոր և բարդ ածականներ:
Արծաթ-
ադամանդ-

ծիծաղ-անծիծաղ
լույս-յույսաոր
սեր-անսեր
հոտ-անհոտ
հուր-անհուր
դառն-դառնություն
մազ-անմազ, մազոտ
գույն-անգույն, գույնավոր
գութ-անգութ
իմաստ-անիմաստ, իմաստություն
մարմար-մարմարյա

1. Տեքստում ավելացրու՛ տրված ածականները: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Սարսափելի, բազմաթիվ, անհրապույր, իսկական, բազմազան, սարսափազդու, փոքրիկ, սուր:

Թմբկահար ձկան արձակած սարսափազդու որոտը հավանաբար վախեցնում է նրա թշնամիներին: Դոդոշաձուկն էլ բոցմանի սուլիչի սուր ձայն է հանում կարծես թե զուգավորման շրջանում:

Մյուս բազմաթիվ ձկների Սարսափելի արձակած ձայների նշանակության մասին քիչ բան է հայտնի: Իհարկե, կան ձկներ էլ, որոնք իսկապես սարսափելի համր են:

Բ. Լայն, հետաքրքիր, ծանծաղ, զանազան, հնագույն, ամենատաք, ծովային, անվնաս, գեղեցիկ, մեծ, չքնաղ:

Լամանտինը ծովային մի կենդանի է, որը հավանաբար նախատիպ է եղել հետաքրքիր լեգենդների ջրահարսերի համար: Այս հնագույն կենդանու առջևի վերջավորությունները հետաճել են, իսկ մարմինը հենվում է մեծ, գեղեցիկ պոչի վրա: Մա բնակվում է ծովափնյա ծանծաղ ջրերում և սնվում է բացարձակապես բուսական, անվնաս սննդով: Ապրելու համար նա ընտրել է ամենատաք տեղը, նրան կարելի հանդիպել հասարակածի երկու կողմերում:

2. Տեքստի ածականներն ըստ անհրաժեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի: Ընդգծի՛ր այն ածականները, որոնք համեմատության աստիճան չեն կարող ունենալ:

Էլեկտրական օձաձուկը էլեկտրականության կենդանի կրողներից հայտնին է, բայց կան էլի 500 ձկնատեսակներ, որոնք ունեն այդ հատկությունը, թեև զգալի չափով: Էլեկտրական պարպման միջոցով այդ ձկները խլացնում են որսը և ահաբեկում վտանգավոր գիշատիչներին: Էլեկտրական պարպման հարվածային ուժը կախված է օձաձկան չափերից: Երկարը հարավամերիկյան օձաձկներն են, որոնք ունեն գրեթե երեք մետրանոց երկարություն:

3. Սխալները գտի՛ր և ճշտի՛ր:

ա) Օրվա մեջ քսան սիգարետներ ծխողն ամեն տարի ավելի քան հարյուր

տասնյոթ հազար քառակուսի սանտիմետր թուղթ ծուխ ու մոխիր է դարձնում:

Այդքան թուղթը բավական է երեք հարյուր էջեր ունեցող մի գիրք հրատարակելու համար:

բ) Մի անգամ տասնվեց տղա բաժանվեցին երկու խմբի:

Իրար ետևից յութանասունհինգ բառեր թելադրվեց:

Այդ բժիշկի երեսունհինգ վիրահատությունն էլ հաջող են անցել:

Հիսունչորս հոյակապ նկարներով այդ գիրքը շատ հին էր:

Հավաքվածներից ամեն մեկը երեքական լեզու գիտեր:

Ջութակահարներից ամեն մեկը հինգական մեղեդի նվագեց:

Սենյակներում սեղանները շարված էին երեքական-երեքական:

4.

Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Պատկերացրեք, որ .րկրի վրա մեզ հետ մ.սին ապրում են .ակներ, որոնց

կ.նքի ժամանակամիջոցը՝ ծնունդից մինչ. մահ, տեղա. որվում է վա.րկ.անի հազարերոր.ական մասում: Այդպիսի յուրաքանչ.ր .ակի կյանքի ըն.ացքում դիտվող աշխար.ը ակնթար.ային լուսանկարը կլինի: Այդ նկարի մե. տար.րինակ դիրքերում քարացած անշարժ .ակներ՝ մարդի. կլինեն

1. Պարզի՛ր, թե քերականական ո՛ր հատկանիշի  հիման վրա է կազմվել
 յուրաքանչյուր խումբը (խմբի բոլոր բաոերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ 
ունեն):

Ա. Ուրարտու, Արա Գեղեցիկ, Արագած, Արգիշտի, Նեղոս, Վահան Տերյան, «Անուշ», Ռուսաստանի Դաշնություն:-Հատուկ անուններ։
Բ. Մանկություն, միամտություն, ուրախություն, սուգ, վիշտ, ահ, 
հնարավորություն:-Ոչ շոշափելի։
Գ. Հայր, մայր, մարդ, կին, ընկեր, եղբայր, հոգեբան, ուսանողուհի,
 դերասանուհի, անձնավորություն:-Անձ։

2․Դո՛ւրս գրիր գոյականները՝ նշելով տեսակը, թիվը, հոլովը, առումը։

Աշուն

Աշնան օրերն են հասել,

Իջել է ամպը սարին,

Եւ հրաժեշտ է ասել,

Կռունկը մեր աշխարհին:

Բարդին էլ չի սոսափում

Արագիլի թեւի տակ,

Դեղին թերթեր է թափում

Առվակի մեջ կապուտակ:

Կարմիր խարույկ է կարծես

Ծեր տանձենին անտառի,

Թվում է, թե մոտ վազես,

Ձեռք ու ոտքդ կվառի…

Քամին շատ էր թափառել,

Պարապ-սարապ թեւը կախ,

Բայց արդեն գործ է ճարել,

Տեսեք ինչքան է ուրախ:

ամպ-հասարակ գոյական, եզակի թիվ, ուղղական հոլով ,որոշյալ առում
Կռունկը-հասարակ գոյական, եզակի թիվ, ուղղական հոլով ,որոշյալ առում
աշխարհ-հասարակ գոյական, եզակի թիվ, տրական հոլով
աշնան-հասարակ գոյական, եզակի թիվ, սեռական հոլով
բարդի-հասարակ գոյական, եզակի թիվ, ուղղական հոլով ,որոշյալ առում
սարին-հասարակ գոյական, եզակի թիվ, տրական հոլով
արագիլին-հասարակ գոյական, եզակի թիվ, սեռական հոլով
փերի-հասարակ գոյական, եզակի թիվ, սեռական հոլով

Համո Սահյան

3․ Հետևյալ թվականները տառերով գրի՛ր․

654-Վեց հարյուր հիթսունչորս

659-Վեց հարյուր հիթսունինը

5478-հինգ հազար չորս հարյուր յոթանասունութ

3546-երեք հազար հինգ հարյուր քառասունվեց

12893-տասերկու հազար ութ հարյուր ինսուներեք

75648-յոթանասունհինգ հազար վեց հարյուր քառասունութ

489523-չորս հարյուր ութսունինը հազար հինգ հարյուր քսաներեք

146782-հարյուր քառասունվեց հազար յոթ հարյուր ութսուներկու

4․ Ստեղծագործական աշխատանք՝ ազատ թեմայով։

Հայոց լեզուն անցել է զարգացման երեք փուլ՝ գրաբար, միջին հայերեն, աշխարհաբար։ 

 Գրաբարը հայ ժողովրդի ընդհանուր լեզուն էր, իր երկու տարբերակով (գրական ու խոսակցական) և բարբառային որոշ տարբերակային ձևերով։ Այս դարաշրջանի գրաբարը բաժանում են դասական կամ մեսրոպյան, հնում՝ «ոսկեդարյան» (գրերի գյուտից մինչև 5-րդ դարի կեսը), ետդասական կամ ետմեսրոպյան, հնում՝ «ետոսկեդարյան» (5-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 8-րդ դարի կեսերը) և ետին կամ նախամիջին (8-10 դդ.) շրջանների։ Առաջին երկու շրջաններին բնորոշ է գրաբարի և խոսակցական լեզվի, որպես մեկ լեզվի գրական ու խոսակցական տարբերակների, միասնությունը։ Երկրորդ շրջանին բնորոշ է նաև գրական լեզվի մեջ գիտական լեզվի տարբերակի ձևավորումը և առանձնացումը, որ բնութագրվում է հունաբանությամբ։

Գրաբարը համարվում է աղոթքի լեզու, այն անաղարտ է:

Եկեղեցական ծեսերը հասկանալու, արդի հայոց լեզվի նրբություններն ընկալելու համար շատ կարեւոր է ծանոթ լինել գրաբարին:

Տեղադրում եմ գրաբարով առաջադրանքներ, փորձեք աշխատել բացատրված բառերի օգնությամբ։

ա)ովեսցէ զքեզ ընկերն եւ մի՛ քո բերան, օտարն, եւ մ՛ի քո շրթունք։ (Առակք ԻԷ, 2) Մի գովիր ինքդ քեզ, թող քեզ քո ընկերները ու օտարները գովեն։

գովեսցէ — գովի, թող գովի, կգովի, պիտի գովի, գովելու է

զքեզ — քեզ

եւ մի՛ — և ոչ, ոչ թե

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

բ) Որ հատուցանէ չար փոխանակ բարւոյ, չար ի տանէ նորա մի պակասեսցէ։ Բարու փոխարեն չարով մի՛ հատուցիր , չարը տանիցդ չի պակասի։

(Աոակք ԺԷ, 13)

որ — ով, ով որ

հատուցանէ — հատուցում է, տալիս է

փոխանակ բարւոյ — բարու փոխարեն

ի տանէ նորա — նրա տանից

մի պակասեսցէ — չպակասի, չի պակասի, չպիտի պակասի. չի պակասելու

ՀԱՐՑ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

Գրաբա՛ր դարձրու այս նախադասությունը.

Բարու փոխարեն չարով մի՛ հատուցիր (մի՛ հատուցաներ), չարը տանիցդ (ի տանէ քումմէ) չի պակասի։ Որ հատուցանէ չար փոխանակ բարւոյ, չար ի տանէ նորա մի պակասեսցէ։

գ) Որ տայ պատասխանի բան մինչչեւ լուեալ իցէ ինչ` անզգամութիւն է նմա եւ նախատինք։ (Առակք ԺԸ, 13)

տայ — տալիս է

պատասխանի — պատասխան

լուեալ — լսած

իցէ — լինի, կլինի, պիտի լինի

ինչ — ինչ-որ բան, մի բան

անզգամութիւն — անմտություն, անխոհեմություն

նմա — նրան

1,Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:

Նյու Յորքի(Նյու Յորք) բնակիչները զարմանքով դիտում էին 19-ամյա մի ուսանողի (ուսանող), որը սիրալիր ժպիտով (ժպիտ) սեղմում էր մի մեծ հանրախանութ մտնող բոլոր այցելուների (այցելուներ) ձեռքերը: Այդ ձև (ձև) 8643-րդ հաճախորդին (հաճախորդ) ողջունելուց (ողջունել) հետո նա վեր պարզեց կապտած ձեռքը և բացականչեց.

-Ուռա´: Ռուզվելտի ռեկորդը (ռեկորդ) գերազանցեցի:

Հավանաբար քչերին (քչեր) է հայտնի, որ 1907 թվականին (թվական) Սպիտակ տունը (տուն) մի ընդունելության (ընդունելություն) ժամանակ ԱՄՆ-ի (ԱՄՆ) այն ժամանակվա նախագահը սեղմել էր 8513 մարդու (մարդ) ձեռք:

2.. Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:

Երբեմն ծովից (ծով) լույս է դուրս գալիս: Այն դիտվում է մակերեսային տաք ջրերի (ջրեր)՝ ալիք (ալիք) կապտականաչավուն լուսարձակումների (լուսարձակում) տեսքով (տեսք): Ծովային լուսարձակումների (լուսարձակում) գլխավոր աղբյուրը միաբջիջ օրգանիզմներն են, որոնք ինչպես բույսերի (բույսեր), այնպես էլ կենդանիների (կենդանիներ) հատկություն ունեն: Նրանք արևի (արև) էներգիան լուսային էներգիաի (էներգիա) վերածելու բացառիկ ունակություն ունեն: Քիմիական բարդ ռեակցիաի (ռեակցիա) հետևանքով (հետևանք) առաջանում է «սառը» լուսարձակում, որը չի ուղեկցվում ջերմության (ջերմություն) արտադրությամբ (արտադրություն):

3.Նախադասության միտքն այնպես արտահայտի´ր, որ ընդգծված բառը փակագծում տրված հոլովով լինի:

Ստոկհոլմի թագավորական գրադարանն ունի շախմատին նվիրված հիսուն հազար գիրք: (գրադարանում)

Ստոկհոլմի թագավորական գրադարանում կա շախմատին նվիրված հիսուն հազար գիրք։

Մեր շուրջը՝ օդում, ջրում, հողում, ապրում են անթիվ, անհամար մանրէներ: (օդի, ջրի, հողի)

Մեր շուրջը՝ օդի, ջրի, հողի մեջ ապրում են անթիվ, անհամար մանրէներ:

Նույնիսկ մանրէների անթիվ բանակների ուժից վեր է կենդանի օրգանիզմներին հաղթելը: (բանակներ) Բույսերը մշակում են հատուկ թունավոր նյութեր, որոնք անտեսանելի մանրէներին ոչնչացնում են: (նյութերից, մանրէները)

Նույնիսկ մանրէների անթիվ բանակներ ունեցողներին ուժից վեր է կենդանի օրգանիզմներին հաղթելը:Բույսերը մշակվում են հատուկ թունավոր նյութերից, որոնց անտեսանելի մանրէները ոչնչացնում են:

Բույսերի հյութի մեջ հիվանդությունների դեմ պայքարող ու օրգանիզմն ամրացնող «կախարդական» նյութեր կան: (հյութը)

Բույսերի հյութը հիվանդությունների դեմ պայքարող ու օրգանիզմն ամրացնող «կախարդական» նյութեր ունի:

4. Փորձի´ր բացատրել, թե ի´նչ են ցույց տալիս գործիական հոլովով դրված ընդգծված գոյականները:

Ծերուկը երկաթե ձողով գրում էր կավե սալիկի վրա:

Արտում մի մարդ կար, որ խոտ էր քաղում մանգաղով:

Բահով էր փորել այդ հսկա փոսը:

Այն նկարը կարծես թութակի պոչով է նկարել:

Ուզում ես այս ամուր պատը փոքր քլունգով քանդե՞լ:

Տաբատի վրայի բիծը սպունգով ու օճառով մաքրեց:

5. Փորձի´ր բացատրել, թե ի՞չ են ցույց տալիս տրական հոլովով դրված ընդգծված գոյականները:

Վերջապես մոտենում ենք տաճարին:

Զանազան ուտեստներով զարդարված սկուտեղը մատուցեց հյուրին

Աթոռներ չկային. Սեղանը մոտեցրեց բազմոցին:

Շատ տարիներ հետո հասավ փնտրած ամրոցին:

Ձեռքի բաժակը տվեց հորը:

Ուզում էր լարի ծայրը հասցնել սյունին: