Տեքստային աշխատանք

Արևելքի մի երկրում մի թագավոր է լինում, նա շատ կամակոր  և քմահաճ է լինում: Մի  օր  նա  կանչում է  իր  երկրի  բոլոր   դերձակներին  և  հրամայում, թե`  ինձ  համար  մի  այնպիսի  վերմակ  կարեք, որ  հասակիս  համեմատ  լինի ̀ ոչ  երկար, ոչ  կարճ: Ոչ մի   դերձակ  չի  կարողանում  թագավորի  հրամանը  կատարել, բոլորի  գլուխներն  էլ  կտրել  է  տալիս:
Օրերից  մի  օր  թագավորի  մոտ  մի  դերձակ  է  գալիս:
— Թագավորն  ապրած  կենա, -ասում  է  նա, —  ես  քո  ուզած  վերմակը  կկարեմ: Ոչ  երկար  կլինի, ոչ կարճ:
— Լավ, — ասում է թագավորը, — բայց  տես,  եթե  մի  փոքր  երկար  եղավ  կամ  կարճ, իմացած  լինես ̀ գլուխդ  կտրելու  եմ:
-Համաձայն   եմ, թագավորն  ապրած  կենա, թե  չկարողացա ̀  գլուխս  կտրի:
Դերձակը  գնում  է  մի  վերմակ  կարում,  դիտմամբ  էլ  մի  քիչ  կա□ճ  է  անում: Տանում  է,  դնում     թագավորի  առաջ: Փեշի  տակ  էլ  թաքուն  մի  ճիպոտ  է  պահած  լինում:
-Թագավորն  ապրած  կենա, — ասում է  դերձակը ̀  գլուխ  տալով, — քո  ուզած  վերմակը  կարել  եմ: Տես ̀  կհավանե՞ս:
-Տեսնենք  հասակիս  հարմա՞ր  է, թե՞  ավել- պակաս, —  ասում  է  թագավորն  ու  պառկում  թա□տին, վերմակը  քաշում  վրան: Վերմակը  հազիվ  ծնկներին  է  հասնում, ոտքերը  բաց  են  մնում:
Դերձակն  իսկույն  փեշի  տակից  հանում  է ճիպոտը  և  խ□ում  թագավորի  ոտքերին: -Թագավորն  ապրած  կենա, — ասում է  դերձակը, — ամեն  մար□  իր վերմակի  համեմատ  պիտի   ոտքը  մեկնի:
 Թագավորն  ամիջապես  ոտքերն  իրեն է  քաշում,  թաքցնում  վերմակի  տակ:

   Կամակոր  թագավորն  այլևս  ոչինչ  չի  կարողանում  ասել: Նույնիսկ  մեծ –մեծ   նվերներ  է տալիս  ու  ճանապարհ  դնում  հնարագետ  դերձակին:

1.Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:

խփում

մարդ

թախտին

կարճ

   2. Ի՞նչ  է  նշանակում  դերձակ  բառը.

Կարուձև անող արհեստավոր:

3. Ո՞ր   դարձվածքի   իմաստն  է  սխալ  բացատրված.
ա/ գլուխը  դատարկ   —  հիմար, անխելք, տգետ
բ/ թև առնել  —  ոգևորվել, ոգեշնչվել
գ/ կողը  հաստ – համառ, կամակոր, ինքնասածի
դ/ ձեռք մեկնել —  ձեռքով անել, հեռանալ սխալ է

ձեռք մեկնել-Մուրալ,օգնել,ծուրացնել, հափշտակել

4.Տրված  բառերից  ո՞րն  է  ածանցավոր.

      ա/ օրերից

      բ/  գլուխ                            

      գ/ թագավոր

       դ/ ոչինչ

5.Ի՞նչ  խոսքի  մաս  են  տեքստում ընդգծված  բառերը:

կամակոր-Ածական

երկրի-գոյական

երկար-ածական

նա-դերանուն

դերձակը-գոյական

ասում է-բայ

թաքցնում-բայ

հնարագետ-ածական

6. Օգտագործելով  տրված  բառերը ̀ լրացրու՛  առած-ասացվածքները.

    ա/ Ծաղիկը  ծաղկին  նայելով  է  բացվում:

     բ/Թթու  է, թան  չի,  ամեն մարդու բան չի:

     գ/Մեջք –մեջքի  որ  տանք, սարեր շուռ  կտանք:

      դ/Արջից  վախեցողը  անտառ չի  գնա:

  

7. Ի՞նչն  է  ստիպում  թագավորին  նման հրաման  արձակել:  Թագավորը շատ կամակոր  և քմահաճ է լինում։
8. Ի՞նչ  հնարամտության  է  դիմում  դերձակը: Դերձակը  գնում  է  մի  վերմակ  կարում,  դիտմամբ  էլ  մի  քիչ  կարճ  է  անում: Տանում  է,  դնում     թագավորի  առաջ: Փեշի  տակ  էլ  թաքուն  մի  ճիպոտ  է  պահած  լինում:
9. Ժողովրդական  ո՞ր  ասացվածքն  է  օգտագործված  տեքստում: Մարդ  իր վերմակի  համեմատ  պիտի   ոտքը  մեկնի:

10. Նախորդ առաջադրանքում առանձնացված ասացվածքով հորինե’լ պատմություն։

Հրանտ Մաթևոսյան «Հացը»

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

• Քո կարծիքով ինչո՞ւ է պատմվածքը վերնագրված «Հացը»:Որովհետև հեղինակը կապում էր աշխատանքը հացի հետ։
• Հաց բառով գտիր և գրիր առածներ, ասացվածքներ:

Անխիղճ մարդի հացը երկաթ կդառնա:

Հացի կտրածը թուրը չի կտրի։

Հրանտ Մաթևոսյան «Հացը»

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

• Մեղադրիր տղային։Չպետք է սուտ խոսել ու պետք է օգնել մեծերին։
• Արդարացրու տղային: Երկու դեպքում էլ չմոռանաս հիմնավորել:Ինքը արդար չէր,ես իրեն չեմ կարող արդարացնել։
• Խորհուրդ տուր տղային։Պետք է չխաբել և ծույլ չլինել։

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

1․Բացատրիր ընդգծված բառերը:

նիրհ-Քուն

 կածան-Ոտքի նեղ ճանապարհ, արահետ, շավիղ

Խաշամ-խազալի, [գոյական] (հավաքական, ժողովրդական)
Աշնանը ծառերից թափված տերևներ

2․ Բացատրիր հետևյալ նախադասությունը` Ես հասկացա, որ աշնան մեղմ արևի մեջ ամեն ինչ թախծոտ ու գեղեցիկ է, և միակ տգեղը ես եմ:Որովհետև ինքը իրեն մեղավոր էր զգում։

Գործնական աշխատանք

1. Առանձնացնել հոմանիշ բառերի 6 զույգ:

 Ա. Ընչաքաղց-անկշտում, զգաստ-զգոն, լիովին-ամբողջապես, գթալ-կարեկցել, ժրաջան-ջանասեր, ամբոխ-բազմություն։

Բ.Լուրթ–կապտագույն, համամիտ–համակարծիք, տոկուն-կայուն,հաղթանդամ-մեծամարմին, ալևոր-զառամյալ, խարդախ-ստահակ։

Գ) զեփյուռ-սյուք, ճգնել-ջանալ, պերճ-շքեղ, ձանձրալի-տաղտկալի, ճիրան-մագիլ մեծանուն-անվանի, մագիլ :

2. Բաց թողնված տեղերում գրել տրված բառերը:

Եղյամն էր սնկի գլուխն արծաթում,

Մրսում էր կարծես վայրի նշենին

Հանգստանում էր հողմը բացատում

Ականջն ամպրոպի ազդանշանին:

3. Դարձվածքների իմաստն արտահայտել մեկ բառով:

Ա. Լուն ուղտ դարձնել-չափազանցնել

Բ. Շունչ տալ-Կենդանացնել

Գ. Սիրտ անել-Համարձակվել

Դ. Լույս սփռել-Բացատրել

4.Համացանցից  որոնել եւ գտնել   ութ  դարձվածք,  բացատրել  դրանց  իմաստը,այնուհետ  կազմել  նախադասություններ։

աչքը ծակ-Մեր հարևանի տղայի աչքը ծակ էր։

կոպեկի համար մեռած-Մեր հարևանը կոպեկի համար մեռած էր

1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ա. Մարդատար գնացքը կարո՞ղ է քսանմեկ րոպեում կտրել-անցնել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները՝ Խաղաղ օվկիանոսից մինչև Ատլանտյան: Դա նույնիսկ ինքնաթիռով հնարավոր չէ: Բայց ամերիկյան մի համալսարանի գիտնականներ պնդում են, որ այդ միայն իրագործելի է: Մի ագգային գիտաժողովում նրանք ստորերկրյա նոր փոխադրամիջոցի նախագիծ են ներկայացրել:

Բ. Սևանա լճի խնդիրն այսօր հուզում է յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ մարդու: Սևանի ջրի մակարդակը տասնյակ տարիների ընթացքում իջել է: Ջրի կորստի հետ առնջվում են մի շարք այլ էական հարցեր: Առանձին ուշադրության է արժանի ջրավազանի կենդանական աշխարհի պահպանության խնդիրը:
Բնակության անբարենպաստ պայմաններ են ստեղծվել նաև Սևանի թևավոր բնակիչների՝ թռչունների համար:

Գ.Քանդում են հին տները, թափվում են աղյուսները, խուլ աղմուկով ընկնում են գերանները: Վիեննացի մի փայտավաճառ այդպիսի իրադարձությունը երբևէ բաց չի թողնում: Նա չնչին գնով կամ ել ձրի հավանում է կառույցի փայտից մասերը: Երաժշտական գործիքներ պատրաստողները չորացած փայտը շատ բարձր են գնահատում: Դրանցից հիանալի տավիղներ, կիթառներ ու ակորդիոններ են սարքվում:

2. Այբբենական կարգով դասավորի՛ր.

• Դասավանդողներիդ անունները,
• Անահիտ
• Անի
• Աչեր
• Երանուհի
• Հասմիկ
• Մերի
• Նունե
• Ռուզան
• Վարսինե
• Դպրոցական առարկաների անունները, Անգլերեն, բնագիտություն, երգ, մաթեմատիկա, մայրենի, պատութուն ռուսերեն:
• Քո սիրելի ստեղծագործությունների վերնագրերը:
• Եղիշե Չարենց Ես իմ անուշ Հայաստան

3. Կետերի փոխարեն գրի՛ր յա, իա կամ եա: Բառարանով ստուգի՛ր՝ ճի՞շտ ես գրել:

Միմյանց, քվեարկություն, որդյակ, յասաման, քիմիաական, հեքիաթային, ոսկյա, հրյական, դաստիարակություն, սենյակ, կրիա, Անդրեաս, Եղիազարյան, կյանք:

4.Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Քո չքնաղ ծաղկի բույրն է ինձ այստեղ բերել:
Անթիվ ու բյուր են աստղերը:
Ասիան երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից:
Ասյան երբևէ կհաբյուրնգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից:
Սոֆիան գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է:
Սոֆյան գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է:

1. Գործնական աշխատանք․

1.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից մեկով:

Նրա ստեղծած զարդանկարը հնագույն արվեստն է հիշեցնում:

Ծննդյան օրը փոքրիկին նկարազարդ մի գիրք նվիրեցին:

Հագին զարդանախշ կտորից սովորական զգեստ էր, որ նրան շատ էր սազում:

Տաճարի զարդանախշ արտացոլված է մեր երկրի բնությունը:

Նրա գրամեքենան ամբողջ ցերեկը չխկչխկում էր:

Ինձ մեքենագիր էջեր տվեց ու խնդրեց, որ անպայման կարդամ:

2. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին սանրեր էին դրված:

Թե մազերը  սանրեր ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է:

Նվերը մի գեղեցիկ սանր էր:

Նա մի շատ բարի կախարդ էր։

Եթե իրոք կախարդեր, մուկ կդառնայիր:

Եկողն ամենաչար կախարդ էր:

Հավաքվեցին չար ու բարի կախարդները:

Պատին մի աղջկա նկար էր կախված:

Սիրով որ նկարեր, նկարը սիրուն կստացվեր:

Վիլյամ Սարոյան «Թե ինչ է լինում, երբ փորձում են գոհացնել որոշ մարդկանց»

Տարիներ առաջ մի կույր էր ապրում: Բոլորը նրան ամեն ինչի լավագույնն էին տալիս, թե’ ուտելիքի, թե’ հագուստի և թե’ ամենալավ անկողինն ու սպիտակեղենը: Սակայն նա միշտ դժգոհ էր և գիշեր-ցերեկ բողոքում էր, որ իրեն վատ են վերաբերվում: Բոլորը ջուր էին խմում, իսկ կույրին կաթ էին տալիս, իրենք մի բաժակ բրինձ էին ուտում ու նրան՝ երեքը տալիս, կես բոքոն էին ուտում, նրան ՝ երկուսը տալիս, սակայն նա դարձյալ դժգոհ էր: մի օր էլ, խիստ զայրացած և հուսահատ, գառ են մորթում, խորովում, սկուտեղի վրա դնում ու մատուցում են կույրին: Նա հոտոտում է, փորձում է շոշափելով որոշել գառնուկի չափսերը, ապա սկսում է ուտել: Սակայն առաջին պատառը դեռ կուլ չտված, չի դիմանում և ասում է.

– Եթե սա իմ բաժինն է, բա ձե՞րը որքան կլինի:

Առաջադրանքներ՝

1. Ընթերցի՛ր առակը և մեկնաբանի՛ր: Այս պատմությունը կույր մարդու մասին է, ով ամեն ինչից դժգոհ էր։

2. Բնագրից օգտվելով բնութագրի՛ր առակի գլխավոր հերոսին: Այս պատմությունը դժգոհ ու անշնորհակալ մարդու մասին է, որին բոլորը խղճում էին ու օգնում ,իսկ ինքը ամեն ինչից դժգոհում էր։

3. Առակի ասելիքը բնորոշող առած-ասացվածքներ գտի՛ր:

Ժլատը տապակից էլ է ուզում յուղ հանել

Անկուշտ մարդը նման է այն օձին, որ փղին էլ է ուզում կուլ տալ

Երբ վերցնում է, հազար փութն էլ է քիչ, երբ տալիս է, մի ֆունտն էլ է քիչ