Առաջադրանքներ՝

1.Հատվածից դուրս գրի՛ր քեզ անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
Որոտ-Կայծակին զուգորդող դղրդյուն։

2.Առանձնացրո՛ւ քեզ առավել դուր եկած հատվածը և հիմնավորի՛ր։Թագավորին թվում էր, թե ինքն էլ էնպես է խոսում, ինչպես մյուսները։ Եվ երբ խլացած նախարարները մինչև անգամ իրեն ձենն էլ չեն լսում, բարկանում է, քացով ու բռունցքով էնպես է դուրս քշում պալատից, որ գլուխկոնծի տալով սանդուղքներից գլորվում են։

3.Ներկայացրո՛ւ գործի ասելիքը։ Ասելիքը այն է, որ մարդու սխալները պետք է ասել ու օգնել նրանք ուղղել։

Թեսթ 18
Ալբերտ Մորավիա

Երբ մտքերը սառչում են օդում

(1-ին մաս)

Պիտի որ իմանա՝ մեզանից միլիոնավոր տարիներ առաջ Բ և Եռում շատ ավելի ցուրտ էր, քան այս□ր: Ջերմաստիճանը միլիարդ աստիճան զրոյից ցածր էր, և ամեն ինչ սառչում էր, նույնիսկ՝ մտքերը: Բավական էր մեկը մտածեր. «Ցուրտ է, գրո՛ղը տանի» անմիջապես նրա  գլխավերևում սուր սառցե լուլաներով գրվում էր. . «ցուրտ է, գրո՛ղը տանի»:

Հենց այդ պատճառով էլ Բ և Եռում ոչ ոք չէր համարձակվում մտածել: Բոլորն էլ վախենում էին, որ ուրիշները կկարդան իրենց մտքերը:

Այսպես արջերը, պինգվինները, փոկերը, մարդիկ՝ բոլորը դադարել էին որևէ բան մտածել: Մի խոսքով, Բ և Եռը դարձել էր իսկական հիմարիկների մի աշխարհ:

Դարերից մի դար (երբ ժամանակը դարերով էին հաշվում), մի Ծով Ա. Ցուլ, անշարժ պառկած սառցակտորի վրա, կիսախուփ աչքերով վայելում էր ցուրտը:

Նրա գլխում ոչ մի միտք չկար, բացի մի կարճ «Բա~»-ից: Հենց այդ «Բա~»-ն էլ սառցե տառերով կա□ված էր նրա գլխավերևում: Թե ի~նչ էր ուզում ասել այդ «Բա~»-ով՝ պարզ չէ:

Հանկարծ ջրից դուրս ցցվեց  Օձ Ա. Ձուկն ու, պոչը խաղացնելով, կանչեց.

-Հե~յ, Ծով Ա. Ցուլ, լսիր, ինչ եմ ասում:

-Ասա՛, լսում եմ,- փնթփնթաց Ծով Ա. Ցուլը:

-Ես մի երկրում եղա, որ կոչվում էր Արևադարձ: Ա~յ թե շոգ էր այնտեղ: Եվ գիտե՞ս, այդ երկրում մտքերը չեն սառչում:

-Ի՞նչ ես ասում:

-Հավատա: Ա՛յ, օրինակ, մեկը քեզ է նայում ու մտածում. «Բայց ի~նչ հաստլիկ է այս Ծով Ա. Ցուլը, հա~…», իսկ դու դա չես էլ իմանում, որովհետև այնտեղ մտքերը չեն սառչում ու մնում են անտեսանելի:

-Այդ ո՞վ է ասում, որ ես հաստլիկ եմ,- նեղացած փնթփնթաց Ծով Ա. Ցուլը:

-Օրինակի համար եմ ասում: Լսի՛ր, արի գլուխներս առնենք-կորչենք Բ և Եռից: Թե իմանաս, ի~նչ հաճելի է, մտածիր՝ ի~նչ ուզում ես: Այդ Արևադարձում ես մի կո~ւշտ մտածեցի:

-Ի~նչ էիր մտածում:

-Տարբեր բաներ:

-Օրինակ:

-Ինչ ուզես: Օրինակ՝ մտածում էի, որ արևը կանաչ է: Կամ երկու ան□ամ երկու հավասար է հինգի:

-Հա, բայց արևը կանաչ չի: Իսկ երկու անգամ երկուսը հավասար է չորսի:

-Ճիշտ ես ասում: Բայց հրաշալին էլ հենց դա է, որ կարող ես մտածել՝ ինչ ուզես, ու ոչ ոք չի իմանա:

Օձ Ա. Ձուկն այնքան խոսեց ու համոզեց, որ Ծով Ա. Ցուլը համաձայնեց գնալ Արևադարձ կոչվող երկիրը:

Օձ Ա. Ձուկը լողաց առջևից, իսկ Ծով Ա. Ցուլը հետևեց նրան:

Լողացին, լողացին. ջերմաստիճանը միլիարդ աստիճան ցրտությունից փոխվեց միլիարդ աստիճան տաքության: Աստված իմ, ի~նչ շոգ էր: Ծովը եռում էր, ինչպես ջուրը կաթսայում:

Ծով Ա. Ցուլը դեռ ոչինչ չէր մտածում: Միլիոնավոր տարիներ նա չէր մտածել, հիմա էլ կարծես  քնած էր: Լողալիս մեկ-մեկ հարցնում էր.

– Օձ Ա. Ձուկ, դու արդեն մտածո՞ւմ ես:

-Իհարկե:

-Իսկ ի՞նչ ես մտածում:

-Հազար ու մի բան, և բոլորը քո մասին:

-Ի՞նչ ես մտածում իմ մասին:

-Է~, չեմ ասի ասեմ՝ կնեղանաս:

Ծով Ա. Ցուլը տխրեց: Բ և Եռում ոչ ոք ոչ մեկի մասին ոչինչ չէր մտածում: Աստված գիտի, թե Օձ Ա. Ձուկը հիմա իր մասին ինչեր է մտածում: Բամբասկոտ, բութ, երկերեսանի արարած: Հանկարծ Ծով Ա. Ցուլը նկատեց, որ ինքն էլ Օձ Ա. Ձկան մասին է վատ բաներ մտածում:

Այստեղ բոլորը միայն լավ բաներ են ասում. «Բարի գալուստ, ի~նչ գեղեցիկ ես, ի~նչ իմաստուն տեսք ունես, ի~նչ բե□եր են…»: Բայց Ծով Ա. Ցուլը համոզված էր, որ եթե Բ ևԵռում լինեին, օդում սացե տառերով գրված կլիներ.«Միայն դու էիր պակաս այստեղ, անճոռնի~, ա~յ քեզ մռութ, մի սրա բեղերին նայեք…»:

1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դո՛ւրս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
   —————————————————

—————————————————
—————————————————

—————————————————

2․Տեքստից դո՛ւրս գրիր տրված բառերի  հականիշները:
ա/ցուրտ             ————————————

բ/սոված              ————————————

գ/ուրախանալ    ————————————
դ/տաքանալ     —————————————

3․Կազմի՛ր երկու նախադասություն, որ ցուրտ բառը մեկում գործածված լինի ուղիղ, մեկում՝ փոխաբերական իմաստով:
————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

4․Գտի՛ր գլխավերև բառի բաղադրիչները և դրանցից յուրաքանչյուրով նոր բառ կազմի՛ր:
————————————————
—————————————————

——————————————————
——————————————————

5․Բացատրի՛ր գլուխ գովել դարձվածքի իմաստը:
—————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

6․Տեքստից դո՛ւրս գրիր ընդգծված բառերը՝ դիմացը գրելով տեսակը (պարզ, բարդ, ածանցավոր):
ա/——————————
բ/——————————
գ/——————————
դ/——————————

7․Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց գրված է, թե այն ինչ խոսքի մաս է: Ո՞ր տարբերակում է սխալ նշված:
ա/պինգվին – գոյական
բ/սառչել-բայ
գ/հաճելի-ածական
դ/Ծով Ա.Ցուլ-բայ

8․Տեքսից դո՛ւրս գրիր մեկ պարզ նախադասություն:

——————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

9․Լրացրո՛ւ հետևյալ ասացվածքները:
ա/Գյուղ կանգնի—————————————
բ/Անունը կա———————————————

10․Այն ի՞նչն է, այն ի՞նչը.
Առանց ձեռքի,
Առանց ոտքի
Դռներ է բացում:
                                  ————————————

11․Ինչո՞ւ էին Բ և Եռի ապրողները վախենում մտածել:
————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

12․Ի՞նչն էր հրաշալի Արևադարձում:
———————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

13․Ի՞նչ էր մտածում Օձ Ա. Ձուկը Ծով Ա.Ցուլի մասին:

———————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

14․Դու՞ր եկավ քեզ պատմվածքի ավարտը: Ինչո՞ւ:
————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

15․Ո՞ր երկրում կուզեիրապրել, Բ և Եռում, թե՞ Արևադարձում, ինչո՞ւ:
————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

56. ԱՌԱՆՁՆԱՑՆԵԼ ՀՈՄԱՆԻՇ ԲԱՌԵՐԻ 6 ԶՈՒՅԳ:

 Ա. Ընչաքաղց, զգաստ, լիովին, գթալ, ժրաջան, ամբոխ, զգոն, բազմություն, ամբողջապես, անկշտում, ջանասեր, կարեկցել:

Բ.Լուրթ, համամիտ, տոկուն, հաղթանդամ, ստահակ, ալևոր, մեծամարմին, խարդախ, կայուն, կապտագույն, համակարծիք, զառամյալ:

Գ) զեփյուռ, ճգնել, պերճ, ձանձրալի, ճիրան, մեծանուն, մագիլ, տաղտկալի, սյուք, շքեղ, ջանալ, անվանի:

Ա)

Ընչաքաղց-անկշտում

զգաստ-զգոն

ժրաջան-ջանասեր

լիովին-ամբողջապես

գթալ-կարեկցել

ամբոխ-բազմություն

Բ)

Լուրթ-կապտագույն

համամիտ-համակարծիք

հաղթանդամ-մեծամարմին

տոկուն-կայուն

ստահակ-խարդախ

ալևոր-զառամյալ

Գ)

զեփյուռ-սյուք

ճգնել-ջանալ

պերճ-շքեղ

ձանձրալի-տաղտկալի

ճիրան-մագիլ

մեծանուն-անվանի

57.Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:

Նստելու համար մի հարթ տեղ եմ փնտրում: 
Քամին ամբողջ հարդ ը բարձրացրել ու պտտում էր օդում: 
Տարբեր աղտ եր քայքայել էին մարմինը: 
Փոշիով ու ախտ էր ծածկված փողոցը: 
Մի ուղտ քարավանից առանձնացել էր: 
Քո արած ուխտ թանկ է բոլորիս համար:

58.Ընդգծված բառերը փոխարինի´ր հոմանիշներով: Ընտրածդ բառերի գրությունը ճշտի´ր բառարանի օգնությամբ:

Խոսքս մի՛ կտրիր։ Խոսքս մի՛ կիսել:
Մինչև ե՞րբ պիտի թաքուն պահես։ Մինչև ե՞րբ պիտի ծածուկ պահես:
Անձրևն ինչպես սկսվել էր, այնպես էլ վերջացավ: Անձրևն ինչպես սկսվել էր, այնպես էլ դադարեց։
Օդանավի իջնելը ոչ ոք չնկատեց: Օդանավի նստել ոչ ոք չնկատեց։
Երեխայի նման ուրախանում էին ու լիաթոք ծիծատսմ: Երեխայի նման զվաճանում էին ու լիաթոք ծիծատսմ
Եղնիկի ձագը մորն էր փնտրում: Եղնիկի եղնորթ մորն էր փնտրում:

59. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին սանրներ էին դրված:

Թե մազերը սանրեր  աներ ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է:

Նվերը մի գեղեցիկ սանր էր:

Նա մի շատ բարի կախարդ էր:

Եթե իրոք կախարդեր, մուկ կդառնայիր:

Եկողն ամենաչար կախարդն էր:

Հավաքվեցին չար ու բարի կախարդներ:

Պատին մի աղջկա նկար էր կախված:

Սիրով որ նկարեր, նկարը սիրուն կստացվեր:

Կարդա’ առակը, կատարի’ր առաջադրանքները։

Արջն ու տղաները

Երկու ընկեր ճանապարհ էին գնում, մեկ էլ հանկարծ դեմառդեմ դուրս եկավ արջը։ Մեկն անմիջապես ծառը բարձրացավ ու թաքնվեց, մյուսը չհասցրեց փախչել, ընկավ գետնին ու մեռած ձևացավ։ Երբ արջը դունչը մոտեցրեց նրան և հոտոտեց, տղան շունչը պահեց, որովհետև լսել էր, որ մեռածներին արջը ձեռք չի տալիս։

Երբ արջը հեռացավ, ընկերն իջավ ծառից ու հարցրեց, թե արջն ի՞նչ շշնջաց նրա ականջին: Նա պատասխանեց.

-Արջն ասաց՝ սրանից հետո ճամփա մի՛ գնա այնպիսի ընկերոջ հետ, որը փորձանքի մեջ քեզ լքում է։

Առաջադրանք`

1.Ո՞րն է առակի ասելիքը:Առակի ասելիքը այն է, որ լավ ընկերը ընկերոջը կօգնի ու իր ընկերոջը նեղության մեջ չի թողնի։

2. Ի°նչ է ընկերությունը քեզ համար։Ինձ համար ընկերությունը այն է, որ դու կարող ես նրան վստահես, այնպես հարազատին, կարող ես իր հետ հանգիստ կատակներ անես։

3. Խուրհուըդ տո’ւր տղային։Իմ խորհուրդը տղային ընկերություն արա այնպիսի ընկերների հետ որոնք միշտ քո հետ կլինեն և պատրաստ կլինեն ամեն դժվար պահի քեզ
օգնեն։

2.Նախադասություններն այնպես դասավորի’ր, որ պատմություն ստացվի:

Գիտենք, որ միջատները տերև են ուտում։Բայց գիտե՞ք, որ բույսն էլ կարող է միջատ ուտել։Մի փոքրիկ, կարմրավուն բույս կա՝ ցողիկը։Տերևների ծայրին փայլում է փոքրիկ, թարմ մի կաթիլ:Նրա տերևները մազմզուկներով են պատված։Դա կպչուն նյութ է, որը բռնում է իր վրա նստած միջատին:Բռնելուց հետո ասես կուլ է տալիս նրան։Ահա այդպես է բույսը միջատ ուտում։

24.03.23

1. Կարդա՛ Վիլյամ Սարոյանի <<Խորհուրդներ ամերիկացի ճանապարհորդին>> պատմվածքը և պատրաստվի՛ր քննարկման:
   
2. Ի՛նքդ խորհուրդներ տո՛ւր ճանապարհորդին:Ծխախոտ մի տուր մարդկանց։

3.Բնութագրի՛ր Կարո քեռուն։Ճամփորդել սիրող մարդ ,նա խելացի էր։

4.Այլ վերնագիր հորինի՛ր ստեղագործության համար։Ճամփորդասեր մարդը։

5. Առանձնացրո՛ւ հերոսներին, բնութագրի՛ր:Կար երկու հերոս՝ Կարո քեռին և Մելիք քեռին, նրանք շատ հետաքրքիր էին և խելացի։

52.Յուրաքանչյուր շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր և կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր: 

ա) Լույս, թույն, կենդանի, տեր, մեջ, ուղի, անուրջ, կամուրջ, կատու:

բ) Ություն, բար, վոր, ակ, ել, երես, ազգի, ուկ, կից:

լուսերես,տիրել,թունավոր,կենդանություն,միջուկ,ուղեկից,անրջել,կամրջակ,կատվազգի

53.Տեքստում կետերի փոխարեն տեղադրի՛ր տրված հականիշները:

 Հեռավոր-մերձավոր, ներկա-անցյալ, պատճառ-հետևանք, հանելուկ-լուծում, գրոհել-նահանջել, խաղաղ-անապահով:

Վերջին միլիոնավոր տարիների ընթացքում սառցադաշտերը մի քանի անգամ իջել են Սկանդինավյան լեռներից,  մինչև Միջերկրական ծով ու հետո կրկին …:

Սառցադաշտային ժամանակաշրջանը մեր մոլորակի մեր մոլորակի անցյալն է: Եվ …ում այդ շրջանին վերաբերող շատ բան դեռ ․․․ է: Դեռ լուծում չունի այն հարցը թէ ինչի հետևանք ով չունի այն հարցը, թե ինչի …ով են առաջացել այդպիսի ցրտերը: Չգիտենք նաև մեր մոլորակի դեմքին հայտնված բազմաթիվ «վերքերի» ստույգ …ները: Իսկ ի՞նչ է բերելու … ապագան: Մարդկությունը կարո՞ղ է հուսալ, որ Երկրի վրա … կյանք է սկսվելու, թե՞ մեր մոլորակին տիեզերական … ապագա է սպասվում:

54.Շարունակի՛ր գրել բառեր, որոնց մեջ կա իա տառակապակցությունը:

Ասիա, Անգլիա, Բելգիա, խավիար, լաբորատորիա Իտալիա ,:

55. Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Սիրտն անհանգստությունից թրթռաց ու կարծես մի պահ կանգ առավ:

(թրթռալ,թռվռալ)

Ամբողջ օրը խաղաց ու թռվռաց և միայն երեկոյան հիշեց խոստումը: (թրթռալ, թռվռալ)

Օրումեջ եկող այդ լուրերն էլ հարևանի զայրույթն անընդհատ բորբոքում էին ու գրգռում  նրան: (գռգռալ, գրգռել)

Քարերը գռգռալով իջնում էին լանջն ի վար, թռչում իրար գլխից ու ձորում միայն դադար առնում:  (գռգռալ, գրգռել)

45. Տրված առածները հականիշների օգնությամբ լրացրո՛ւ:

Ամառվա փուշը  ձմեռվա նուշը:
Բարեկամ կորցնելը հեշտ է, գտնելն է դժվար :
Դուրսը քահանա, ներսը սատանա:
Գիտունին գերի եղիր, անգետին սիրելի:
Գիտունի հետ քար քաշի, անգետի հետ փլավ մի ուտի :
Իր աչքի գերանը չի տեսնում, ուրիշի աչքի շյուղն է տեսնում :

46.Առանձնացրո՛ւ բայերը:

Երբեք, մազեր, վազել, խմել, պարտեզ, պայման, խոսել, մտադրվել, մտածել, երազել, ափսե, պատերազմ, պատմություն, վերցնել, ցանկանալ:

47.     Փակագծերում տրված բառերից ընտրել ճիշտը

Ա. Այդ գործարքը մեզ բոլորովին էլ ձեռնըտու չէ, ուստի մենք հրաժարվում ենք:

Բ. Չորս ամիս աշխատավարձ չէր ստացել, որի հետևանքով վատացել էր նրա ընտանեկան դրությունը:

Գ. Մասնագիտական խորհուրդը երիտասարդի ատենախոսությունը գնահատեց ըստ արժանվույն:

Դ. Ներողություն խնդրելու փոխարեն հոխորտում է:

Ե. Փոքրիկը ձեռքում ամուր պահել էր տասը դրամ:

Զ. Լեռնագնացները, հաղթահարելով հերթական բարձունքը, շարունակեցին իրենց երթը դեպի ամենաբարձր գագաթը:

48. Տրված համանուններով կազմիր նախադասություններ՝

հարկ-Մարդկանց մեծամասնությունը չի ցանկանում վճարել բարձր հարկեր: Մեր շենքը բարձրահարկ է։

փող-Դուդուկը փողային գործիք է։Ես շատ փողերով կարող եմ գնել շատ կոնֆետներ։

ափ-Մենք ընտանիքով գնացել էինք ծով, ծովի ափին ես շատ խխունջներ տեսա։Ես իմ ձեռքի ափին տիպ էի կպցրել։

16.03.2023

39. Գործողության անունը դարձրո՛ւ այդ գործողության հետ կապված առարկայի անուն: Գրի՛ր 
գործածված ածանցները:
Օրինակ՝ քերել-քերիչ

Գրել-գրիչ, կապել-կապիչ, քամել-քամիչ, թակել-թակիչ, ըմպել-ըմպիչ, բացել-բացիչ, գործել-գործիչ, խաղալխաղալիք, ուտել-ուտելիք, խմել-խմիչք, հագնել-հագնելիք, ձգելձգիչ, փակել-փակիչ, 
խթանել-խթանիչ, փաթաթել, ճոճել, գանձել, զսպել, ջնջել-ջնջիչ, ծածկել-ծածկոց, կապել-կապիչ, օրորել-օրորոց:

40.Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Անսահման հզորություն ու անսանձ–առանձ ցանձ գոռոզություն ուներ Թեմուրը:Միջնադարի–միջին դար ոչ մի քաղաք չէր կարող համեմատվել նրա նոր մայրաքաղաք–մայր քաղաք հետ: Ճարտարապետի ձին մի օր կորել էր այդ քաղաքի ամենամեծ–ամենից մեծ պարտեզում և մեկամսյա–մեկ ամիս  որոնումներից հետո հազիվ գտնվել: Թեմուրն իր մայրաքաղաքի՝ Սամարղանդի շրջակայքի–շրջակա տարածություն գյուղերն անվանել էր Բաղդադ,Կահիրե,Դամասկոս, որ աշխարհի մեծագույն-ամենից բարձր քաղաքները որպես աննշան գյուղեր տեսներ:

41. Տրված հարադրությունների իմաստներն արտահայտի՛ր այլ բառերով: 

Կանգ առնել-կանգնել

մուր գալ

շուռ գալ-շրջվել

ցույց տալ-ցուցադրել

42. Աչք և գլուխ բառերով կազմի՛ր հնարավորին չափ շատ  դարձվածքներ:

1. գլուխ թափել
2. գլուխ թեքել
3. գլուխ իջեցնել
4. գլուխը խոնարհել մեկի առջև
5. գլուխ ծռել
6. գլուխ կոտրել
7. գլուխ հանել մի բանից
8. աչք դնել
9. աչք ընկնել
10. աչք ծակել
11. աչք ձգել
12. աչք ման ածել
13. աչք նետել
14. աչք շլացնել

43. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր բաղադրյալ բառերով:
 Մինչև հիմա կարծում էին, աշխարհում ամենից բարձր–ամենաբարձր ծառը Ամերիկայում աճող սեկվոյան է, նրա բարձրությունը երբեմն հարյուր մետրից էլ է անցնում: Բայց
վերջերս Աֆրիկայում գտան հարյուր ութսունինը մետր բարձրություն ունեցող-բարձրությամբ մի բաոբաբ’ սեկվոյայից մոտ երկու անգամ–երկակի  բարձր: Նրա բնի տրամագիծը 43,5 մետր է. կտրվածքի վրա ազատ կերպով–ազատորեն կարող է տեղավորվել մեր ժամանակների–ժամանակակից մի շենք:

10.03.2023

1.Գործնական աշխատանքի փաթեթից կատարի՛ր 32-35-րդ առաջադրանքները:

32. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Մատնաչափ-մատի չափ, կիսագունդ-կես գունդ, անհարթան հարդ, անտեսանելի-ան տեսանելի, ինքնաշարժ-ինքնուրուին շարժվող, սկզբնական-սկզբնական վիճակ, արեմտաեվրոպական, աստղադիտարան, համաշխարհային, հավասարաչափ:

33. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:

Ա Անդր, հակ, համ, ենթ, նախ, ներ, պար, վեր, տար, փոխ:  

Բ. Կովկաս, (հ)արձակ, տարած, դարձ, դնել (դրել), կշիռ, մուծել, փակել, կանգնել, աշխարհ(իկ):

34. Տրված բաղադրյալ բառերից նոր բառեր կազմի՛ր` այլ արմատ կամ ածանց ավելացնելով:

Օրինակ`
ժառանգական — ժառանգականություն, տեխնիկական -գիտատեխնիկական:

Մարդկային, ծայրահեղ, ստամոքսային, գիտակցություն, ակնաբույժ, մթնոլորտ, որոշում, ընդհատ, օրինաչափ, ձեռնարկ, մանրէ, փոխանակություն:

35. Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղադրյալ բառերով:

Հողն … (ինքն, մաքուր, ել) … (հատուկ, ություն) ունի: Դա չի նշանակում, թե կարելի է նրան… (չափ, անց) շատ… (ծանր, բեռն, ել) (օրգան, ական) և (ան, օրգան, ական)… (թափ, ոն),… (բնակ, վայր) հավաքված (կենցաղ, ային) աղբով, որովհետև հոդի … (հնար, ավոր, ություն)… (նույն, պես)… (ան, սահման) չեն: Իսկ … (թափ, ոն)… (աղտ, ոտ, (վ)ած) հողը սպառնում է…. (հիվանդ, ություն) առաջացման պատճառ դառնալ:

… (գետ, տեխնիկա, ական)… (առաջ, ընթաց) հետ մարդիկ պիտի մտածեն արտաքին (մեջ, վայր) … (պահ, պան, ություն) …  միջոցներ ստեղծելու մասին:

2.Թումանյանական իմ հերոսը՝

• Ընտրի՛ր  Թումանյանի որևէ ստեղծագործության հերոսի:Կացին ախպեր։
• Գրի՛ր, թե տվյալ ստեղծագործության մեջ ինչ դեր ունի:
• Բնութագրի՛ր նրան և արտահայտիր կարծիքդ նրա մասին:
• Եթե կան տվյալներ  հեղինակի կողմից հերոսի  անվան ընտրության կամ նրա նախատիպի մասին՝ գրի՛ր (այս մասին դասարանում խոսել ենք՝ «Իմ ընկեր Նեսոն» պատմվածքը քննարկելիս, ո՞վ էր Նեսոն․․․):

Տեքստային աշխատանք

Մի վաճառական հայտարարել էր, թե իր խանութի համար աշակերտ է հարկավոր: Շատերը եկան, և վաճառականն ընտրեց մեկին:
— Ինչո՞ւ ընտրեցիր հենց դրան,-հարցրեց ընկերը,- չէ՞ որ ուրիշները հրաշալի վկայականներ ունեին, իսկ դու նրանց չընտրեցիր: Իսկ հենց դա ոչ մի վկայական չուներ:
-Սխալվում ես,-ասաց վաճառականը,-այս տղան շատ վկայականներ ուներ: Սենյակ մտնելուց առաջ ոտքերը սրբեց և դուռը ծածկեց անաղմուկ: Ուրեմն մաքրասեր է ու կարգապահ: Աթոռից վեր կացավ ու տեղը տվեց տարեց մարդուն: Ուրեմն բարեսիրտ է և հարգում է հասակավորին: Դեռ շեմքին` գլխարկը հանեց և կտրուկ պատասխաններ էր տալիս իմ հարցերին, ուրեմն քաղաքավարի է ու աչքաբաց: Կռացավ, վերցրեց հատակի գիրքը, որ ես դիտմամբ էի դրել հատակին, մինչդեռ ուրիշները շրջանցում էին: Հանգիստ սպասում էր իր հերթին՝ չաշխատելով ուրիշներից առաջ ընկնել, ուրեմն` կրթված տղա է: Զգեստները, երեսն ու ձեռքերը մաքուր էին: Ի՞նչ ես կարծում, այս ամենը ամենալավ վկայականները չէի՞ն….

Առաջադրանքներ՝

1. Քո կարծիքով ինչպիսի ստեղծագործություն է սա՝ առակ, պատմվածք, հեքիաթ, այլ: Պատասխանդ ներկայացրու գրավոր և հիմնավորիր:Ես համարում եմ, որ պատմվածք է ,քանի որ այս պատմվածքում պատմում էին:
2. Դուրս գրիր տղային բնութագրող բառերը. էլ ինչ բառերով կբնութագրես նրան:Նա շատ աշխատասեր էր։
3. Ինչո՞ւ վաճառականն ընտրեց հենց այս տղային. հիմնավորիր պատասխանդ:Քանի որ նա օգնում էր վաճառականին։
4. Ո՞վ է բարեկիրթ մարդը, քո կարծիքով: Իմ կարծիքով բարեկիրթ մարդը դաստիարակված մարդն է։
5. Բառարանի օգնությամբ բացատրիր բարեկիրթ բառը:Լավ կրթված
6. Քո կարծիքով՝ ո՞րն էր այս պատմության ասելիքը:Պատմության ասելիքը այն է՝ պետք է կրթված լինես։
7. Տրված բառերի համար գրի՛ր հատկանիշ արտահայտող /ինչպիսի բառին պատասխանող/  3-ական բառ:

Բժիշկ–գեղեցիկ բժիշկ,բարի բժիշկ,չար բժիշկ։

հող–կեղտոտ հող,թաց հող,չոր հող։

հուշ–վատ հուշ,լավ հուշ,բարի հուշ։

թուղթ–գունավոր թուղթ,կարմիր թուղթ,ճղճղած թուղթ։

• Լրացրու բաց թողնված տառերը և կետադրիր:

Նրանք երկուսն էլ ցանկանում էին զարգացնել իրենց տաղանդը գեղանկարչության
մեջ բայց գիտակցում էին  որ հայրը երբեք չի ունենա այդքան գումար
որ գոնե մեկին ուղարկի Ակադեմիայում սովորելու:

Հիշի՛ր՝

Պատմվածքը սյուժե ունեցող փոքր ծավալի արձակ ստեղծագործություն է։ Պատմվածքի մեջ նկարագրվում է կյանքի մի դեպք, դրվագ՝ կապված մեկ կամ մի քանի հերոսների հետ։ Պատմվածքի հիմքում հիմնականում ընկած է կենսական որևէ փաստ, իրական դեպք։ Պատմվածքի մեջ սովորաբար պատկերվում է միայն մի քանի դրվագ հերոսի կյանքից։

Առակը բարոյախոսական բնույթի գրական ստեղծագործություն է, որտեղ այլաբանության միջոցով ներկայացվում, ծաղրվում և քննադատության են ենթարկվում մարդկանց արատները։ Առակի վերջում սովորաբար հեղինակը դրսևորում է իր հստակ վերաբերմունքը նկարագրածի հանդեպ, որն էլ առակի բարոյախոսությունն է։ Առակի հերոսները կենդանական և բուսական աշխարհի ներկայացուցիչներ են, իրեր, լուսատուներ և այլն։

Հեքիաթը  բանահյուսական ժանր է, գերազանցապես արձակ, բանավոր պատմվածք՝ կախարդական, արկածային, կենցաղային բովանդակությամբ, հյուսված գեղարվեստական հնարանքի յուրատեսակ միջոցներով։ Հեքիաթները բաժանվում են տեսակների և ենթատեսակների։ Տարածված են հրաշապատում (կախարդական), կենդանական, արկածային, հերոսական, պատմական, կենցաղային, առօրեական, կրոնական սյուժեներով հեքիաթներ։