1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ա. Մարդատար գնացքը կարո՞ղ է քսանմեկ րոպեում կտրել-անցնել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները՝ Խաղաղ օվկիանոսից մինչև Ատլանտյան: Դա նույնիսկ ինքնաթիռով հնարավոր չէ: Բայց ամերիկյան մի համալսարանի գիտնականներ պնդում են, որ այդ միայն իրագործելի է: Մի ագգային գիտաժողովում նրանք ստորերկրյա նոր փոխադրամիջոցի նախագիծ են ներկայացրել:

Բ. Սևանա լճի խնդիրն այսօր հուզում է յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ մարդու: Սևանի ջրի մակարդակը տասնյակ տարիների ընթացքում իջել է: Ջրի կորստի հետ առնջվում են մի շարք այլ էական հարցեր: Առանձին ուշադրության է արժանի ջրավազանի կենդանական աշխարհի պահպանության խնդիրը:
Բնակության անբարենպաստ պայմաններ են ստեղծվել նաև Սևանի թևավոր բնակիչների՝ թռչունների համար:

Գ.Քանդում են հին տները, թափվում են աղյուսները, խուլ աղմուկով ընկնում են գերանները: Վիեննացի մի փայտավաճառ այդպիսի իրադարձությունը երբևէ բաց չի թողնում: Նա չնչին գնով կամ ել ձրի հավանում է կառույցի փայտից մասերը: Երաժշտական գործիքներ պատրաստողները չորացած փայտը շատ բարձր են գնահատում: Դրանցից հիանալի տավիղներ, կիթառներ ու ակորդիոններ են սարքվում:

2. Այբբենական կարգով դասավորի՛ր.

• Դասավանդողներիդ անունները,
• Անահիտ
• Անի
• Աչեր
• Երանուհի
• Հասմիկ
• Մերի
• Նունե
• Ռուզան
• Վարսինե
• Դպրոցական առարկաների անունները, Անգլերեն, բնագիտություն, երգ, մաթեմատիկա, մայրենի, պատութուն ռուսերեն:
• Քո սիրելի ստեղծագործությունների վերնագրերը:
• Եղիշե Չարենց Ես իմ անուշ Հայաստան

3. Կետերի փոխարեն գրի՛ր յա, իա կամ եա: Բառարանով ստուգի՛ր՝ ճի՞շտ ես գրել:

Միմյանց, քվեարկություն, որդյակ, յասաման, քիմիաական, հեքիաթային, ոսկյա, հրյական, դաստիարակություն, սենյակ, կրիա, Անդրեաս, Եղիազարյան, կյանք:

4.Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Քո չքնաղ ծաղկի բույրն է ինձ այստեղ բերել:
Անթիվ ու բյուր են աստղերը:
Ասիան երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից:
Ասյան երբևէ կհաբյուրնգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից:
Սոֆիան գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է:
Սոֆյան գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է:

Դասարանական աշխատանք

Պատասխանել հարցերին։

1. Ո՞ր երևույթն են անվանում քիմիական ռեակցիա։Քիմիական երևվույթներն անվանում են նաև քիմիական ռեակցիաններ։
2. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների բնորոշ մի քանի հատկանիշ։Դրանք են՝ գույնի փոխոխությունը համի փոփոխությունը,հոտի հայտնվելը կամ անհետանալը գազի անջատումը կամ կլանումը ,լույսի անջատումը։
3. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների համար անհրաժռշտ մի քանի պայման։Դա նյութերի միմյանց հպվելն է,ջերմաստիճանն է , լույսի առկայությունը, և ճնշումը

Տնային առաջադրանք։

1. Բերե՛ք քիմիական ռեակցիայի օրինակներ։Լուցկու այրվելը,պղնձե կարմիր լարը տաքացնելիս սևանում է,թթված կաթի համը,սոդայի և քացախի փոխազդեցությունը։
2. Լուսասինթեզը համարվու՞մ է քիմիական ռեակցիա։Լուսասինթեզը քիմիական ռեակցիա է
3. Նյութերին ի՞նչ կարևոր պայման է պետք միմյամց հետ փոխազդելու համար։Հպվելը, օրինակ՝երկաթի մակերևույթի ժանգ է առաջանում,երբ միմյանց հպվում երկաթը ,օթը և ջուրը։

Սեպտեմբերի 12-16

Հարցեր

• Բացատրել «հայրենիք» հասկացությունը։ Յուրաքաչյուր ազգ ունի իր հայրենիքը, դա այն տարածքն է , որտեղ նա դարեր շարունակ ապրում է , կերտում իր պատմությունը, ստեղծում մշակութային արժեքներ:
• Ո՞րն է հայ ժողովրդի հայրենիքը։ Հայերի հայրենիքը կոչվում է Հայաստան: Այն ընդգրկում է ամբողջ Հայկական լեռնաշխարհը : Հայկական լեռնաշխարհը համարվում է հայերի բնօրրանը՝ Հայրենիքը:
• Ի՞նչ անվանումներով է հայտնի հայոց հայրենիքը։ Լեռնայն երկիր, Լեռնային կղզի: Օտարները կոչել են՝ Արմենիա, Ուրարտու, Սոմխեթի:
• Ի՞նչ ժողովրդներ են ապրում ՀՀ-ում։ Տարբեր ազգեր:
• Նկարագրել Հայկական լեռնաշխարհի տեղն ու դիրքը։ Հայկական լեռնաշխարհն ունի բարձրադիր տարածք, ունի բազմաթիվ բարձր լեռնաշղթաներ:
• Ի՞նչ լճեր կան հայկական լեռնաշխարհում, ո՞ր լիճն է գտնվում ՀՀ ներկայիս տարածքում։ Եղե՞լ եք արդյոք այդ լճի ափին։ Ի՞նչ գիտես լճի մասին։ Կան 3 խոշոր լճեր՝ Սևանը, Վանը և Ուրմիան: Ես եղել եմ Սևաննում: Սևանը ունի քաղցրահամ ջրեր և հայտնի է նաև Գեղամա կամ Գեղարքունյանց ծով անունով:
•  Ի՞նչ լեռներ կան Հայկական լեռնաշխարհում։ Հայկական բարձրավանդակի ամենաբարձր լեռը Մեծ Արարատն է:Ամենաբաձր լեռը Արագածն է, այն ունի 4096 մ բարձրություն:

Ի՞նչ է հասարակագիտությունը:Հասարակագիտություն բառի կազմությունը ներառում է «հասարակություն» և «գիտություն» բառերը և նշանակում է գիտություն հասարակության մասին։

• Ինչու՞ պետք է ուսումնասիրել հասարակագիտություն:Հասարակագիտության ուսումնասիրության առարկան իր մեջ ընդգրկում է նաև մարդուն առնչվող մի շարք հիմնահարցեր ու հասարակագիտությունը կարելի է համարել նաև գիտություն մարդու կյանքի մասին, որը կենսագործունեթյուն է ծավալում հասարակության մեջ։

• Ի՞նչ է համայնքը, ի՞նչ է հասարակությունը։ Համայնք-տեղական ինքնակառավարվող վարչատարածքային միավոր Հայաստանում։Հայաստանի բոլոր բնակավայրերն առանձին կամ այլ բնակավայրի (բնակավայրերի) հետ ընդգրկված են համայնքների մեջ։Հասարակություն կամ մարդկային հասարակություն, անհատների փոխադարձ, մշտական հարաբերությունների մեջ գտնվող մարդկանց խումբ է կամ միևնույն աշխարհագրական կամ վիրտուալ տարածության մեջ գտնվող մեծ սոցիալական խումբ է, որ կառավարվում է միևնույն քաղաքական իշխանությամբ և գերակշռող մշակութային սպասումներով։ 

 

Գտիր թիվը, եթե նրա 2/11 -ը հավասար է 16 -ի:

Պատասխան՝ 16։2/11=16/1×11/2=176/2=88

Հաշվիր՝ 20 -ի 8/10 -րդ մասը՝

Պատասխան՝20×8/10=20/1×8/10=160/10=16

Արտահայտիր չափման ավելի փոքր միավորներով:

Րոպեի6/15-ը =60×6/15=60/1×6/15=360/15

Պատասխան՝24 վայրկյան

Լրացուցիչ հարց:

Գիտես, թե քանի՞ վայրկյան կա 1 րոպեում:

Պատասխան՝ 60 վայրկյան

Ճանապարհի երկարությունը 56 կմ է: Ասֆալտապատել են ճանապարհի 2/7 -ը:

Որոշիր, թե քանի՞ կիլոմետր են ասֆալտապատել:

Պատասխան՝ 56×2/7=56/1×2/7=112/7=16

Կարենը կարդացել է գրքի 100 էջը, որը կազմում է ամբողջ գրքի 5/9 -րդ մասը:  

Որոշիր, թե քանի՞ էջ կա գրքում:

Պատասխան՝ 100:5/9=100/1×9/5=900/5=180

Երբ տուրիստներն անցան ճանապարհի 5/7-ը, նրանց մնաց անցնելու 28 կմ: Որոշիր ամբողջ ճանապարհի երկարությունը:

Պատասխան՝ 98

Ուղղանկյան երկարությունը 30 սմ է, իսկ լայնությունը հավասար է նրա երկարության 1/3 -ին:

30×1/3=30/1×1/3=30/3=10 լայնություն

Քանի՞ սանտիմետրով է ուղղանկյան երկարությունը մեծ նրա լայնությունից:

Պատասխան՝30-10=20

Մարզադպրոցում կա 72 գնդակ: Դրանց 3/8 -ը վոլեյբոլի գնդակներ են, բասկետբոլի գնդակները 4 -ով շատ են վոլեյբոլի գնդակներից, իսկ մնացածը՝ ֆուտբոլի գնդակներ են:

Քանի՞ գնդակ կա յուրաքանչյուր տեսակից:

Պատասխան՝ 72×3/8=72/1×3/8=216/8=27 վ.

27+4=31բ.

72-58=14ֆ.

Սոնան իր տանձերի5/9-ը տվեց իր ընկերուհուն: Քանի՞ տանձՍոնան տվեց ընկերուհուն, եթե նա ուներ ընդամենը 27տանձ:

Պատասխան՝27×5/9=27/1×5/9=135/9=15տանձենի

Կար թղթի 200 թերթ: Առաջին գրքի տպագրության վրա գնաց բոլոր թերթերի 2/5-ը: Երկրորդ գրքի տպագրության վրա գնաց մնացած թերթերի 3/4-ը:

Գտիր, թե քանի՞ մաքուր թերթ մնաց:

Պատասխան՝200×2/5=200/1×2/5=400/5=80

200-80=120 120×3/4=120/1×3/4=360/4=90

200-80-90=30

Մարզադահլիճի երկարությունը 49 մ է: Գտիր դահլիճի լայնությունն ու բարձրությունը, եթե լայնությունը կազմում է երկարության 2/7 -րդ մասը, իսկ բարձրությունը՝ լայնության 1/2 -ը: 

49×2/7=49/1×2/7=98/7=14լ

Պատասխան՝14×1/2=14/1×1/2=14/2=7բ

1. Գործնական աշխատանք․

1.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից մեկով:

Նրա ստեղծած զարդանկարը հնագույն արվեստն է հիշեցնում:

Ծննդյան օրը փոքրիկին նկարազարդ մի գիրք նվիրեցին:

Հագին զարդանախշ կտորից սովորական զգեստ էր, որ նրան շատ էր սազում:

Տաճարի զարդանախշ արտացոլված է մեր երկրի բնությունը:

Նրա գրամեքենան ամբողջ ցերեկը չխկչխկում էր:

Ինձ մեքենագիր էջեր տվեց ու խնդրեց, որ անպայման կարդամ:

2. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին սանրեր էին դրված:

Թե մազերը  սանրեր ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է:

Նվերը մի գեղեցիկ սանր էր:

Նա մի շատ բարի կախարդ էր։

Եթե իրոք կախարդեր, մուկ կդառնայիր:

Եկողն ամենաչար կախարդ էր:

Հավաքվեցին չար ու բարի կախարդները:

Պատին մի աղջկա նկար էր կախված:

Սիրով որ նկարեր, նկարը սիրուն կստացվեր:

Կատարիր հանումը:

1−6/11=5/11

Լուծի՛ր:

x+1/33=1

Պատասխան՝ x=33/32

Լուծիր՝

t/23+4/23=1

t+4/23=1

Պատասխան՝ t=19

Գումարիր կոտորակները:

Գրիր անկրճատելի կոտորակ:

1/25+1/15=3+5/75=8/75

Հաշվիր կոտորակների տարբերությունը:

Տեղադրիր անկրճատելի կոտորակ:

7/10−1/7=39/70

Կատարիր կոտորակների հանումը:

Գրիր անկրճատելի կոտորակ:

23/24−4/8=23-12/24=12/24

Կրճատելուց հետո կատարիր գործողությունը:

9/10⋅80=9⋅80/10= 9×8=72

Բազմապատկիր և ստացիր բնական թիվ:

Կրճատիր 112 և 8 թվերը: 

112⋅7/8=14×7=98

Մեկ րոպեում Լևոնը ձյունից մաքրեց ճանապարհի 1/10 -ը: Հաշվիր, թե ճանապարհի որ մասը Լևոնը կմաքրի 7 րոպեում:

Պատասխան՝ 7 րոպեում Լևոնը կմաքրի ճանապարհի  մասը:7×1/10=7/10

Կատարիր բաժանումը և կրճատիր կոտորակը:

9/11:3=9/11×1/3=9/33

Արմենը ցախ էր հավաքում ձմռան համար: Նա 10 օրում հավաքեց պահանջվող ցախի 2/7-ը:  

Գրիր, թե ցախի ո՞ր մասը Արմենը հավաքեց 1 օրում:

Կոտորակը կրճատել:

Պատասխան՝ 

2/7:10=2/7×1/10=2/70=1/35

Գտիր արտահայտության արժեքը:

(1−6/7):9=1/7:9=1/7×1/9=1/63

Մեքենայի շարժիչը մեկ րոպեում ծախսեց եղած վառելիքի1/90 մասը:  

Գտիր, թե վառելիքի ո՞ր մասը ծախսեց մեքենան մեկ ժամում:  

Կոտորակը կրճատիր:

Պատասխան՝ մեքենան ծախսեց վառելիքի

60×1/90=60/90=2/3

1/12 և 1/8 կոտորակները ներկայացրու 96 հայտարարով կոտորակների տեսքով:

1/12=8/96  և  1/8=12/96

4/11 և 1/6 կոտորակները բերել են 66 ընդհանուր հայտարարի:

Գտիր նոր կոտորակների համարիչները.

Առաջին կոտորակի համարիչը՝ 4/11=24/66

Երկրորդ կոտորակի համարիչը՝ 1/6=11/66

1/10,1/5 և 2/5 կոտորակները ներկայացրու 50 հայտարարով կոտորակների տեսքով:

1/10=5/50

1/5=10/50

2/5=20/50

17/16 և 3/8 կոտորակները բեր ամենափոքր ընդհանուր հայտարարի:

Ո՞րը կլինի ամենափոքր ընդհանուր հայտարարը՝ 16

Ո՞րը կլինի առաջին կոտորակի համարիչը՝ 17/16=17/16

Ո՞րը կլինի երկրորդ կոտորակի համարիչը 3/8=6/16

1/8 և 1/12 կոտորակները բեր ամենափոքր ընդհանուր հայտարարի:

1. Ո՞րը կլինի ամենափոքր ընդհանուր հայտարարը՝ 24

2. Ո՞րը կլինի առաջին կոտորակի համարիչը՝ 1/8=3/24

3. Ո՞րը կլինի երկրորդ կոտորակի համարիչը՝1/12=2/24

Տրված են 5/7 և 1/5 կոտորակները: Որոշիր ամենափոքր ընդհանուր հայտարարը և այդ ընդհանուր հայտարարի բերելուց հետո կոտորակների համարիչները: 

Պատասխան՝

ամենափոքր ընդհանուր հայտարարը՝ 35

առաջին կոտորակի համարիչը՝ 5/7=25/35

երկրորդ կոտորակի համարիչը՝ 1/5=7/35

Կոտորակները դասավորիր աճման կարգով:

8/13;3/13;5/13;9/13;12/13;4/13

3/13;4/13;5/13;8/13;9/13;12/13

Կոորդինատային ճառագայթի վրա նշված են հետևյալ կետերը՝

C(1/8);E(5/20);K(10/80);L(3/33);F(2/16)

Նշիր այն կետերը, որոնք համընկնում են:

• F
• C

Կոտորակները բեր ամենափոքր ընդհանուր հայտարարի և համեմատիր:

Տեղադրիր >, < կամ = նշանը:

3/8=9/24 5/6=20/24

9/24<20/24

Կոտորակներըդասավորիր նվազման կարգով:  

2/5;7/8;1/5;1/8

7/8,1/8 2/5,1/5

Համեմատիր կոտորակները՝ նախօրոք համեմատելով մեկի հետ:

94/98<1/1

98/94>1/1

94/98<98/94

Ընտրիր կոտորակներից ամենամեծը:

• 5/120
• 1/80
• 19/40

Տրված է, որ d -ն և m -ն բնական թվեր են և d<m

Համեմատիր կոտորակները՝

d/m

m/d

Տրված է, որ՝ d<k<y<m

Համեմատիր կոտորակները՝

k/m< y/d

Կրճատիր կոտորակները և համեմատիր:

Տեղադրիր >, < կամ  = նշաններից մեկը:

7⋅15⋅28/25⋅49⋅14 8⋅81⋅29/29⋅45⋅32=6/35<9/20