Տեքստային աշխատանք

Արևելքի մի երկրում մի թագավոր է լինում, նա շատ կամակոր  և քմահաճ է լինում: Մի  օր  նա  կանչում է  իր  երկրի  բոլոր   դերձակներին  և  հրամայում, թե`  ինձ  համար  մի  այնպիսի  վերմակ  կարեք, որ  հասակիս  համեմատ  լինի ̀ ոչ  երկար, ոչ  կարճ: Ոչ մի   դերձակ  չի  կարողանում  թագավորի  հրամանը  կատարել, բոլորի  գլուխներն  էլ  կտրել  է  տալիս:
Օրերից  մի  օր  թագավորի  մոտ  մի  դերձակ  է  գալիս:
— Թագավորն  ապրած  կենա, -ասում  է  նա, —  ես  քո  ուզած  վերմակը  կկարեմ: Ոչ  երկար  կլինի, ոչ կարճ:
— Լավ, — ասում է թագավորը, — բայց  տես,  եթե  մի  փոքր  երկար  եղավ  կամ  կարճ, իմացած  լինես ̀ գլուխդ  կտրելու  եմ:
-Համաձայն   եմ, թագավորն  ապրած  կենա, թե  չկարողացա ̀  գլուխս  կտրի:
Դերձակը  գնում  է  մի  վերմակ  կարում,  դիտմամբ  էլ  մի  քիչ  կա□ճ  է  անում: Տանում  է,  դնում     թագավորի  առաջ: Փեշի  տակ  էլ  թաքուն  մի  ճիպոտ  է  պահած  լինում:
-Թագավորն  ապրած  կենա, — ասում է  դերձակը ̀  գլուխ  տալով, — քո  ուզած  վերմակը  կարել  եմ: Տես ̀  կհավանե՞ս:
-Տեսնենք  հասակիս  հարմա՞ր  է, թե՞  ավել- պակաս, —  ասում  է  թագավորն  ու  պառկում  թա□տին, վերմակը  քաշում  վրան: Վերմակը  հազիվ  ծնկներին  է  հասնում, ոտքերը  բաց  են  մնում:
Դերձակն  իսկույն  փեշի  տակից  հանում  է ճիպոտը  և  խ□ում  թագավորի  ոտքերին: -Թագավորն  ապրած  կենա, — ասում է  դերձակը, — ամեն  մար□  իր վերմակի  համեմատ  պիտի   ոտքը  մեկնի:
 Թագավորն  ամիջապես  ոտքերն  իրեն է  քաշում,  թաքցնում  վերմակի  տակ:

   Կամակոր  թագավորն  այլևս  ոչինչ  չի  կարողանում  ասել: Նույնիսկ  մեծ –մեծ   նվերներ  է տալիս  ու  ճանապարհ  դնում  հնարագետ  դերձակին:

1.Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:

խփում

մարդ

թախտին

կարճ

   2. Ի՞նչ  է  նշանակում  դերձակ  բառը.

Կարուձև անող արհեստավոր:

3. Ո՞ր   դարձվածքի   իմաստն  է  սխալ  բացատրված.
ա/ գլուխը  դատարկ   —  հիմար, անխելք, տգետ
բ/ թև առնել  —  ոգևորվել, ոգեշնչվել
գ/ կողը  հաստ – համառ, կամակոր, ինքնասածի
դ/ ձեռք մեկնել —  ձեռքով անել, հեռանալ սխալ է

ձեռք մեկնել-Մուրալ,օգնել,ծուրացնել, հափշտակել

4.Տրված  բառերից  ո՞րն  է  ածանցավոր.

      ա/ օրերից

      բ/  գլուխ                            

      գ/ թագավոր

       դ/ ոչինչ

5.Ի՞նչ  խոսքի  մաս  են  տեքստում ընդգծված  բառերը:

կամակոր-Ածական

երկրի-գոյական

երկար-ածական

նա-դերանուն

դերձակը-գոյական

ասում է-բայ

թաքցնում-բայ

հնարագետ-ածական

6. Օգտագործելով  տրված  բառերը ̀ լրացրու՛  առած-ասացվածքները.

    ա/ Ծաղիկը  ծաղկին  նայելով  է  բացվում:

     բ/Թթու  է, թան  չի,  ամեն մարդու բան չի:

     գ/Մեջք –մեջքի  որ  տանք, սարեր շուռ  կտանք:

      դ/Արջից  վախեցողը  անտառ չի  գնա:

7. Ի՞նչն  է  ստիպում  թագավորին  նման հրաման  արձակել:  Թագավորը շատ կամակոր  և քմահաճ է լինում։
8. Ի՞նչ  հնարամտության  է  դիմում  դերձակը: Դերձակը  գնում  է  մի  վերմակ  կարում,  դիտմամբ  էլ  մի  քիչ  կարճ  է  անում: Տանում  է,  դնում     թագավորի  առաջ: Փեշի  տակ  էլ  թաքուն  մի  ճիպոտ  է  պահած  լինում:
9. Ժողովրդական  ո՞ր  ասացվածքն  է  օգտագործված  տեքստում: Մարդ  իր վերմակի  համեմատ  պիտի   ոտքը  մեկնի:

10. Նախորդ առաջադրանքում առանձնացված ասացվածքով հորինե’լ պատմություն։

Հրանտ Մաթևոսյան «Հացը»

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

• Քո կարծիքով ինչո՞ւ է պատմվածքը վերնագրված «Հացը»:Որովհետև հեղինակը կապում էր աշխատանքը հացի հետ։
• Հաց բառով գտիր և գրիր առածներ, ասացվածքներ:

Անխիղճ մարդի հացը երկաթ կդառնա:

Հացի կտրածը թուրը չի կտրի։

Հրանտ Մաթևոսյան «Հացը»

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

• Մեղադրիր տղային։Չպետք է սուտ խոսել ու պետք է օգնել մեծերին։
• Արդարացրու տղային: Երկու դեպքում էլ չմոռանաս հիմնավորել:Ինքը արդար չէր,ես իրեն չեմ կարող արդարացնել։
• Խորհուրդ տուր տղային։Պետք է չխաբել և ծույլ չլինել։

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

1․Բացատրիր ընդգծված բառերը:

նիրհ-Քուն

 կածան-Ոտքի նեղ ճանապարհ, արահետ, շավիղ

Խաշամ-խազալի, [գոյական] (հավաքական, ժողովրդական)
Աշնանը ծառերից թափված տերևներ

2․ Բացատրիր հետևյալ նախադասությունը` Ես հասկացա, որ աշնան մեղմ արևի մեջ ամեն ինչ թախծոտ ու գեղեցիկ է, և միակ տգեղը ես եմ:Որովհետև ինքը իրեն մեղավոր էր զգում։

Պատասխանել հարցերին

1. Ի՞նչ է այրումը։Ի՞նչով է ուղեկցվում այն։Արյրումը դա քիմիական ռեակցիա է ,որն ուղեկցվում է ջերմության և լույսի անջատումով։
2. Որո՞նք են այրման առաջացման պայմանները։Այրում տեղի ունենալու համար ,հարկավոր է նյութը նախապես տաքացնել մինչև համապատասխան բռնկաման ջերմաստիճան։
3. Հրդեհը հանգցնելու ի՞նչ միջոցներ գիտեք։Այրումը ընդատելու կա երկու պայման՝ ջերմաստիճանի իջեցում և թթվածնի մուտքի դադարեցում։
4. Ի՞նչպես կվարվեք,եթե բնակարանում գազի հոտ զգաք։Կփակեմ գազի հոսքը բնակարանում, կբացեմ պտուհանները։

Պատասխանել հարցերին .

1. Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանում քայքայման։Կան ռեակցիաներ,որոնց ընթացքում որևէ բարդ նյութ քայքայվում է առաջացնելով այլ նյութեր, որոնք կարող են լինել պարզ կամ բարդ։Այսպիսի ռեակցիաներն անվանում են քայքայման ռեկցիաներ։
2. Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանում միացման ։Այն ռեակցիաների ժամանակ երկու կամ ավելի նյութերի միացումից այն ռեակցիաների ժամանակ ,երբ երկու կամ ավելի նյութերի միացումից առաջանում է մեկ նոր նյութ կոչվում է միացման ռեակցիաներ։
3. Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ ջուրը տրոհվում է ջրածնի և թթվածնի։Ի՞նչ քիմիական ռեակցիա է տեղի ունենում։Տեղի է ունենում քայքայման ռեակցիաներ։
4. Բերվածներից որո՞նք են միացման ռեակցիա։

ա) C+O₂ =CO₂ բ)CH₄=H₂+C

գ)H₂+S=H₂S դ) FeS=Fe+S

2.Составь сочетания имен существительных со словами мой, моя, мое, укажи род.

Свеча-моя ж. р., полотно-мое с.р., друг-мой м.р., взгляд-мой м.р., дочка-моя ж.р., вьюга-моя ж.р., ружье-мое с.р., озеро-мое с.р., кроссворд-мой м.р., жилище-мое с.р.

3.Определи род существительных, запиши слова в три столбика. Над столбиками напиши :м.р., ж.р, ср.р.

9.Употребите данные существительные со словом мой или моя. Запишите
в два столбика отдельно слова мужского и женского рода.



Գործնական աշխատանք

1. Առանձնացնել հոմանիշ բառերի 6 զույգ:

 Ա. Ընչաքաղց-անկշտում, զգաստ-զգոն, լիովին-ամբողջապես, գթալ-կարեկցել, ժրաջան-ջանասեր, ամբոխ-բազմություն։

Բ.Լուրթ–կապտագույն, համամիտ–համակարծիք, տոկուն-կայուն,հաղթանդամ-մեծամարմին, ալևոր-զառամյալ, խարդախ-ստահակ։

Գ) զեփյուռ-սյուք, ճգնել-ջանալ, պերճ-շքեղ, ձանձրալի-տաղտկալի, ճիրան-մագիլ մեծանուն-անվանի, մագիլ :

2. Բաց թողնված տեղերում գրել տրված բառերը:

Եղյամն էր սնկի գլուխն արծաթում,

Մրսում էր կարծես վայրի նշենին

Հանգստանում էր հողմը բացատում

Ականջն ամպրոպի ազդանշանին:

3. Դարձվածքների իմաստն արտահայտել մեկ բառով:

Ա. Լուն ուղտ դարձնել-չափազանցնել

Բ. Շունչ տալ-Կենդանացնել

Գ. Սիրտ անել-Համարձակվել

Դ. Լույս սփռել-Բացատրել

4.Համացանցից  որոնել եւ գտնել   ութ  դարձվածք,  բացատրել  դրանց  իմաստը,այնուհետ  կազմել  նախադասություններ։

աչքը ծակ-Մեր հարևանի տղայի աչքը ծակ էր։

կոպեկի համար մեռած-Մեր հարևանը կոպեկի համար մեռած էր