Հարցեր և առաջադրանքներ։

1. Երկինք և մարդ բառերի տրված բառաձևերը տեղադրի´ր հոլովման աղյուսակում:

Ուղղական-մարդ(ը)

Սեռական-երկնքի

Տրական-մարդու(ն)

Հայցական-երկինքը

Բացառական-երկնքից,մարդուց

Գործիական-երկնքով,մարդով

Ներգոյական-Երկնքում

Նախադասության միտքն այնպես արտահայտի´ր, որ ընդգծված բառը փակագծում տրված հոլովով լինի:

Գերմանիայի Շտրեբեկ գյուղի բնակիչները մոտ հազար տարի շախմատ են խաղում: (գյուղում) Ավելի քան հարյուր տարի է, ինչ աշակերտները պարտադիր քննություն են հանձնում, որի ժամանակ և´ շախմատի մասին գիտելիքներն են ստուգվում, և´ խաղալու կարողությունը (տարուց):

Գերմանիայի Շտրեբեկ գյուղում բնակիչները մոտ հազար տարի շախմատ են խաղում: Ավելի քան հարյուր տարուց, աշակերտները պարտադիր քննություն են հանձնելու, որի ժամանակ և´ շախմատի մասին գիտելիքներն են ստուգվելու, և´ խաղալու կարողությունը :

Փարիզում կայացած միջազգային մրցաշարերից մեկի ժամանակ վերջին տեղը գրավեց անգլիացի մի շախմատիստ, որի ազգանունը Չեմպիոն էր: (մրցաշարի, ազգանունով)

Փարիզում կայացած միջազգային մրցաշարի ժամանակ վերջին տեղը գրավեց Չեմպիոն ազգանունով անգլիացի մի շախմատիստ։

Սիրելի թիմին պարտվելու ամոթից փրկելու համար արգենտինացի ֆուտբոլասերները ընդմիջման ժամանակ դարպասների տակ ռումբ էին դրել: (թիմը) Այդպես խաղի ընդհատման պատճառը դարձավ պայթյունը, և խաղը չեղյալ հայտարարվեց: (պատճառով, պայթյունի)

Սիրելի թիմը պարտության ամոթից փրկելու համար արգենտինացի ֆուտբոլասերները ընդմիջման ժամանակ դարպասների տակ ռումբ էին դրել:
Պայթյունի պատճառով խաղը ընդհատվեց և խաղը չեղյալ հայտարարվեց։

2. Ընկեր, սրճարան գոյականները հոլովի´ր:

Ի՞նչ հարցի է պատասխանում հոլովներից յուրաքանչյուրը:

3.Փակագծերում տրված բառերից և բառակապակցություններից նախադասության մտքին համապատասխանող գոյականներ ստացի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Բնության մեջ համատարած լռություն չկա:

Աղմուկը կարող է հիշողության կոչի պատճառ դառնալ:

… (աշխատել) հոգնած մարդու վրա ազդում է քաղաքային … (երթալ ու գալ) աղմուկը, բարձրաձայն … (խոսել):

Կա … (ենթադրել), որ ջուրը ոչ միայն Երկրի, այլ նաև ուրիշ … (մոլորել) վրա է շատ:

… (մարդու մասին գիտությամբ զբաղվող) վկայում են, որ մարդկանց մարմնի յոթանասուն տոկոսը ջրից է բաղկացած:

Բժշկության … (խորհուրդը նշել) եղել և մնում է օձը:

4. Փակագծում տրված բառերից և բառակապակցություններից նախադասության մտքին համապատասխանող գոյականներ ստացի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Եֆրեմովի «Անդրոմեդի միգամածությունը» ֆանտաստիկական վեպում պատմում է մի խումբ…(տիեզերք գնալ) հեռավոր միջաստղային… (ճանապարհորդել) մասին: Նրանց աստղաթիռի…(արագ) շատ մոտ է լույսի…(արագ), և ժամանակը երկրայինի…(համեմատել) շատ դանդաղ է շարժվում: Տիեզերագնացները գալակտիկայի ամենահեռավոր շրջաններին հասնելու … (առաջադրել) ունեն: Պիտի հասնեն այն աստղին, որի…(մոլորել) մեկի վրա, ըստ որոշ…(ենթադրել) մեզ նման մարդիկ են բնակվում: Ինչպիսի՜ն կլինի ամբողջ մարդկության…(ցնծալ), երբ նրանք վերադառնան ու այլ աշխարհի մարդկանցից ողջույն բերեն:

Հուստինիանոս Առաջին կայսրը Խճանկար Ս.Վիտալե եկեղեցի, Ռավեննա,Իտալիա

1. Վերհիշեք թե երբ է կազմավորվել Բյուզանդական կայսրությանը
2. Ովքեր էին ընտրում բյուզանդական կայսրին
3. Որոնք էին կայսրեկան իշխանության առանձնահատկությունները Բյուզանդիայում
4. Երբ է կազմվել Քաղացիական իրավունքի հավաքածուն
5. Ներկայացնել Հուստինիանոսի կերպարը
6. Ով է կառուցել Այա Սոֆիան
7. Հայ որ նշանավոր ճարտարապետն է վերակառուցել գմբեթը Ս.Սոֆիայի

• Քրիստոնեությունը երբ է հռչակվել պաշտոնական միակ կրոն Հռոմեական կայսրությունում:
• Ինչով էր վտանգավոր արիոսականությունը
• Ինչ է Հավատո հանգանակը և երբ է ընդունվել
• Եկեղեցական որ ժողովն է հաստատել ընտրված գրականության ցանկը:Ինչ մասերից է կազմված Աստվածաշունչը:
• Թվարկեք քրիստոնեական եկեղեցու առաքելական աթոռներ:
• Ով է հիմնադրել Հռոմի առաելական աթոռը
• Ինչ է նշանակում (Պապ)
• Ով է ղեկավարում հունական եկեղեցին:
• Թվարկեք ձեզ հայտնի արևելյան եկեղեցիներ

Հռոմի թալանումը:Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկման մի մասը:

• Երբ է սկսվել ժողովուրդների մեծ գաղթը
• Փորձեք ներկայացնել մեծ գաղթի պատճառները:Որ ցեղերն էին հիմնականում մասնակցում տեղաշարժերին
• Որտեղ էին ապրում գոթերը:Ինչ ցեղային միությունների էին բաժանված նրանք:
• Վերհիշեք թե երբ է Հռոմեական կայսրությունը բաժանվել երկու մասի
• 451թ ինչ հայտնի ճակատամարտ է տեղի ունեցել:Ինչ նշանակություն է ունեցել այն Եվրոպայի համար:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչպե՞ս է առաջացել աշխարհագրությունը։Ամենասկզբում եղել է մեկ գիտություն. գիտություն բնության մասին: 16-17 դարերից մայր գիտությունից տրոհվել են կենսաբանությունը, քիմիան, ֆիզիկան և աշխարհագրությունը: Այնուհետև Աշխարհագրություն ընդհանուր գիտությունից առանձնացել են ֆիզիկական աշխարհագրությունը (երկրագիտությունը) և սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրությունը, որը ի սկզբանե անվանվել է տնտեսական աշխարհագրություն:Դարեր շարունակ աշխարհագրությունն ուսումնասիրել է միայն բնությունն ոմւ բնական
   երևույթները: Ըստ էության այդ ուսումնասիրությունը կատարողը եղել է բնական (ֆիզիկական)
   աշխարհագրությունը: Սակայն, երբ վերածննդի ժամանակաշրջանում հայտնագործվեցին նոր
   տարածաշրջաններ, ինչպես նաև զարգացան արդյունաբերությունն ու տրանսպորտը,
   աշխարհագրության կազմում հիմնադրվեց նոր ենթաճյուղ տնտեսական աշխարհագրությունը, որն սկսեց ուսումնասիրել տնտեսության տեղաբաշխման հարցերը: Տնտեսական աշխարհագրության զարգացման արդյունքում աշխարհագրությունը դադարեց պարզ միայն բնական
   գիտություն լինելուց և դարձավ բարդ գիտություն, տարբերվելով մյուս բոլոր գիտություններից:
   
2. Որո՞նք են ժամանակակից աշխարհագրության հիմնախնդիրները: աշխարհագրության մի
   ենթաճյուղը բնական (ֆիզիկական) աշխարհագրությունը մտնում է բնական գիտությունների, իսկ մյուսը տնտեսական աշխարհագրությունը հասարակական գիտությունների մեջ: Այսպիսով աշխարհագրությունը միակն է, որ միաժամանակ և՛ բնական, և՛ հասարակական
   գիտություն է:
   
3. Նշեք 5 բնական և 5  հասարակական գիտություն, որո՞նք կապ ունեն աշխարհագրության հետ:Հնարավորության դեպքում ցույց տվեք այդ կապը: 
   
   Բնական գիտություններ-կենսաբանություն և ֆիզիկա
   
   Հասարակական-պատմություն և տնտեսագիտություն

Լրացուցիչ աշխատանք․

1. Ո՞ր սննդի վրա սնկեր զարգացան:

հացի վրա

2. Ի՞նչ գույն ունեն բորբոսները:

Հաճախ հացը, բանջարեղենը, գոմաղբը պատվում են սպիտակ, դեղին կամ կանաչ փառով,
որը որոշ ժամանակ անց սնանում է: Այդ փառը տարբեր տեսակների բոր-
բոսասնկերն են, որոնք սննդամթերքը դարձնում են օգտագործման համար ոչ
պիտանի : Օրինակ` մուկոր սունկն առաջացնում է սկզբում սպիտակ,
ապա սն գույնի փառ, որը կազմված է թելանման սնկամարմնից:

3. Ի՞նչի մասին կարող են վկայել բորբոսների գույնի տարբերությունները:

Կաղապարի գույնի տարբերությունները կարող են ցույց տալ նրա բնույթի տարբեր ասպեկտները, շրջակա միջավայրի պայմանները և դրա ձևավորումն առաջացնող միկրոօրգանիզմների տեսակները: Ահա կաղապարի գույնի տարբերությունների մի քանի հնարավոր մեկնաբանություններ.

Կաղապարի տեսակը. Կաղապարի տարբեր տեսակներ կարող են ունենալ տարբեր գույներ: Օրինակ, Aspergillus բորբոսը կարող է լինել կանաչ, մինչդեռ Penicillium բորբոսը սովորաբար կապույտ կամ կանաչ է:

Բնապահպանական պայմաններ. բորբոսի գույնը կարող է կախված լինել աճող միջավայրի բաղադրությունից, խոնավությունից, ջերմաստիճանից և շրջակա միջավայրի այլ գործոններից: Օրինակ՝ բորբոսը կարող է փոխել գույնը՝ կախված նրանից, թե ինչի վրա է աճում։

Գունանյութերի տեսակները. Բորբոսը կարող է արտադրել տարբեր գունանյութեր, որոնք տալիս են տարբեր գույներ: Օրինակ, անտոցիանները կարող են բորբոսին տալ կարմիր կամ մանուշակագույն գույն, մինչդեռ կարոտինոիդները կարող են բորբոսին տալ նարնջագույն կամ դեղին գույն:

Աճման փուլ. բորբոսի աճի տարբեր ժամանակահատվածներում նրա գույնը կարող է փոխվել: Օրինակ՝ երիտասարդ բորբոսը կարող է լինել սպիտակ կամ թեթև, մինչդեռ հասուն բորբոսը կարող է ձեռք բերել իր տեսակին բնորոշ գույն։

Աղտոտիչներ. Երբեմն բորբոսի գույնը կարող է պայմանավորված լինել շրջակա միջավայրում աղտոտիչների կամ այլ միկրոօրգանիզմների առկայությամբ:

Կաղապարի գույնի ուսումնասիրությունը կարող է օգնել որոշել դրա տեսակը, վիճակը և հնարավոր վտանգը: Այնուամենայնիվ, բորբոսի ճշգրիտ նույնականացումը և գնահատումը հաճախ պահանջում է լաբորատոր նմուշի վերլուծություն:

4. Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ բորբոսի աճի համար: 

Բորբոսը միկրոօրգանիզմ է, որը կարող է աճել և վերարտադրվել տարբեր պայմաններում, բայց սովորաբար այն պահանջում է որոշակի պայմաններ ակտիվ զարգանալու և տարածվելու համար: Բորբոսի առաջացմանն ու զարգացմանը նպաստող հիմնական գործոններն են.

Խոնավություն: Բորբոսը ծաղկում է խոնավ պայմաններում: Բորբոսը աճելու համար օպտիմալ խոնավությունը սովորաբար կազմում է 70-90%: Բարձր խոնավությունը խթանում է խտացման և խոնավության ձևավորումը մակերեսների վրա՝ ստեղծելով իդեալական պայմաններ բորբոս աճելու համար:

Ջերմաստիճանը. Կաղապարների տարբեր տեսակներ նախընտրում են տարբեր ջերմաստիճանային պայմաններ: Սովորաբար, բորբոսը կարող է աճել 0-ից 35 աստիճան Ցելսիուսի ջերմաստիճանում, սակայն որոշ տեսակներ կարող են գոյատևել բարձր կամ ցածր ջերմաստիճաններում:

Աճող միջավայր. բորբոսն օգտագործում է օրգանական նյութերը որպես սննդի աղբյուր: Այս նյութերը կարող են ներառել փայտանյութեր, սննդամթերք, տեքստիլ և այլ օրգանական ենթաշերտեր:

Օդափոխում և օդի շրջանառություն. լավ օդափոխությունը և օդի շրջանառությունը կարող են օգնել կանխել բորբոսի ձևավորումը, քանի որ այն օգնում է մակերեսները արագ չորանալ և նվազեցնել խոնավությունը:

Լույսի անհասանելիություն. Բորբոսը սովորաբար աճում է մութ պայմաններում և զգայուն է լույսի նկատմամբ: Հետեւաբար, որտեղ լույսի հասանելիություն չկա, բորբոսը կարող է ավելի ակտիվորեն բազմանալ:

Թթվածնի առկայության բացակայություն. բորբոսների որոշ տեսակներ կարող են աճել թթվածնի պակասի պայմաններում, օրինակ՝ բորբոսը, որը ձևավորվում է սննդի փաթեթավորման ներսում:

Տարածքները չոր, լավ օդափոխվող և մաքուր պահելը միջոցներ են, որոնք կանխում են բորբոսի առաջացումը և աճը բնակելի և աշխատանքային տարածքներում: Կարևոր է նաև պարբերաբար ստուգել և վերացնել խոնավության աղբյուրները՝ կանխելու խոնավության կուտակումը և բորբոսի առաջացումը:

Լրացուցիչ տնային առաջադրանք

1. Ո՞ր նյութերն են կոչվում մաքուր:Մաքուր են համարվում այն նյութերը, որոնք կազմված են միատեսակ կառուցվածքային մասնիկներից (մոլեկուլ, ատոմ, իոն):
   
2. Քանի՞ տեսակի խառնուրդներ կան:

Խառնուրդները լինում են երկու տեսակ՝ համասեռ և անհամասեռ:

1. Ո՞ր խառնուրդներն են կոչվում համասեռ:

Համասեռ խառնուրդների բաղադրիչների բաժանման հիմնական եղանակներն են` 1. շոգիացումը, 2. բյուրեղացումը, 3. թորումը.

1. Ո՞ր խառնուրդներն են կոչվում անհամասեռ:

Անհամասեռ խառնուրդների բաղադրիչների բաժանման հիմնական եղանակներն են` 1. պարզեցումը, 2. ֆիլտրումը, 3. բաժանիչ ձագարի կիրառումը, 4. մագնիսի ազդեցությունը.

существительные ,прилагательные

колючая ,красивaя ,длинная роза-женский род .

деревяанный, красивый, красный стол-мужской род .

белый ,пушистый,мягкий заяц-мужской род .

Урок 1

Вы уже хорошо знаете, что в русском языке существительные могут быть мужского (он), женского (она) или среднего (оно) рода.

Трудно определить род существительных, которые оканчиваются на -ь. Такие слова надо запоминать. Однако есть несколько секретов, которыми я хочу поделиться с вами.

1. Если вы встретили слово на -ь в тексте, обратите внимание на соседние слова, особенно прилагательные и глаголы в прошедшем времени. Например, вы читаете: «Спортсмен получил золотую медаль». Слово «медаль» употреблено в винительном падеже, а прилагательное «золотую» — в винительном падеже и женском роде. Значит, слово «медаль» — это слово женского рода.

2. Запомните! Всегда относятся в мужскому роду:

названия месяцев (октябрь, июнь);
слова на -арь (словарь, календарь);       
слова на -тель (учитель, выключатель).

3. Запомните! Всегда относятся с женскому роду:
слова на -чь, -шь, -щь (ночь, мышь, вещь и др.);  
слова на -ость (они образованы от прилагательных; сухой — сухость, мягкий — мягкость);
слова на -бь, -вь, -дь, -зь, -сь, -ть (любовь, тетрадь и др.).

Исключения: голубь, лебедь, дождь, гвоздь — это слова мужского рода!  4. Слова на -ль, -нь, -рь могут быть как мужского, так и женского рода.

Упражнение 1

Подобрать подходящее по смыслу имя существительное и определи его род.

Добрая, любимая, родная ,красивая-женский .
Весенний, звонкий, говорливый ,летний-средний род .
Интересная, библиотечная, любимая, умная-женский .
Шелковое, красивое, длинное ,короткое-мужской род .
Круглый, обеденный, деревянный ,квадратный-средний род .
Новогодний, веселый, долгожданный, праздничный-средний род .
Яркое, весеннее, игривое, впечатлителъное-мужской род .
Сочное, вкусное, спелое, сладкое-мужской род .
Сладкий, ночной, кошмарный ,приятний-средний род .
Чистая, питьевая, прозрачная ,блестящая-женский .

Упражнение 2

Составь сочетания имен существительных со словами мой, моя, мое, укажи род.

Свеча-моя-женский
полотной-мое-средний род
друг-мой-мужской род
взгляд-мое-средний род
дочка–моя-женский
вьюга–моя-женский
ружье–мое-средний род
озеро–мое-средний род
кроссворд-мой-мужской род
жилище–мое-средний род

Упражнение 3

Определи род существительных, запиши слова в три столбика. Над столбиками напиши :м.р., ж.р, ср.р.

Жидкость, кино, киносъемка, килограмм, рассада, питье, свет, поездка, новоселье, подъезд, троллейбус.

Упражнение 4

• Определи, верно ли имена существительные мужского и женского рода распределены по столбикам.
• Спиши, обозначь в словах орфограммы:

04.10.23

1.Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր:

Կեր-կերակուր, գնաց-տիեզերագնաց, ասաց-ասացվածք, անվան-անվանակոչում, մարդիկ-մարդաշատ:

2.

Յուրաքանչյուր շարքի չորս բառերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն, որ նույն շարքի բառը չունի:

ա) վանք բ) հարսնացու գ) Հովհաննես Թումանյան) կապիկ

անտառ տիեզերագնաց Թբիլիսի տեր

գայլ եղբայր Լուսաստղ սարսափ

երեխա գիտնական մոլորակ կամուրջ

թփուտ առնետ «Ջութակ և սրինգ» երեխա

3. Բառակապակցությունների բառերն արտահայտի´ր բառերով:

Մարդկանց հավաքական ամբողջություն (շատ մարդիկ միասին), աշակերտների ամբողջություն-դասարան, զինվորներ ամբողջություն-բանակ, շատ դեղեր-դեղատուն, ծնողներն ու զավակները միասին-ընտանիք, ուսանողների ամբողջություն-:

Գոյականները կարող են ցույց տալ մեկ առարկա կամ մեկից ավելի միատեսակ առարկաներ: Ըստ դրա՝ գոյականները լինում են եզակի և հոգնակի: Դա գոյականի թիվն է: