Առաջադրանքներ`

1.Ընթերցելուց հետո 7-8 նախադասությամբ գրի’ր խոհերիդ, զգացողություններիդ մասին։Ինձ վրա շատ ազդեց Թումանյանի վարժարանի խստությունը ,բայց Թումանյանը ոչ մի վատ բան չասեց։Շատ զարմացրեց ,որ այդ փոքր հասակից սկել է ստեղծագործել։

2. Ինքնակենսագրականից ելնելով բնութագրի’ր Թումանյանի ծնողներին։Թումանյանի հայրը՝ տեր Թադեոսը գյուղի քահանան էր նա շատ էր սիրում իր հորը։Նրա հայրը ազնիվ մարդ էր և ազնվական,մարդասեր ու առատաձեռն, առակախոս ու զվարճաբան։Իսկ մայրը՝ Սոնան նույն գյուղից էր սարում աչքը բաց արած ու սարում մեծացած, չէր կարողանում համբերել հորս անփույթ ու շռայլող բնավորությանը։

3.Ինչպիսի՞ն էր գյուղական ուսումնարանը։ Կա՞ն արդյոք նմանություններ ներկայիս դպրոցների եւ այդ ուսումնարանների միջեւ։Երբ, որ երեխաներին ծեծում էին, դա այդ ժամանակ նորմալ էր և բոլորը գոհ էին, իսկ հիմա դա նորմալ չէ։Գյուղական վարժարանի Սհակ վարժապետը շատ խիստ էր, ծեծում էր երեխաներին,բայց նրան սիրում էին մեր գյուղում և հիշում էին։Գյուղացիներն էլ շատ քչերն էին բողոքում։Իսկ մեր դպրոցում այդպես չէ ,իսկ մեր դպրոցում ուսուցիչներն բարի էն և չեն ծեծում երեխաներին։

Դասի թեմաները՝ Էներգիայի տեսակներ և փոխակերպումներ
Էներգիան և կենդանի օրգանիզմները

Պատասխանել հարցերին

1. Լրացրու բաց թողնված բառը
   Երկրի վրա կյանքը պայմանավորված է արեգակային էներգիայով :
2. Էներգիայի ի՞նչ տեսակներ են ձեզ հայտնի:
   1. Ջերմային էներգիա
   2. Էլեկտրական էներգիա
   3. Միջուկային էներգիա
   4. Քիմիական էներգիա
   5. Ճառագայթային էներգիա
3. Ի՞նչպես են կենդաները և բույսերը ստանում օրգանական նյութեր:Նրանք օրգանական նյութերն ստանում են պատրաստի ձևով՝ սնվելով այլ կենդանիներով ,բույսերով և հյութերով։

760.Գտե՛ք պատկերների համաչափության առանցքները (տե՛ս նկ. 89)։

762.Ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող երկաթե չորսուն ունի 5 սմ բարձրություն, 11 սմ լայնություն և 15 սմ երկարություն։ Քանի՞ կիլոգրամ է նրա զանգվածը, եթե 1 սմ3 երկաթի զանգվածը գ է։

763.Անտառը գրավում է 1300000 հա տարածք։ Դրա 35 %­ը հաճարենու անտառն է, 16 %­ը՝ սոճու, 20 %­ը՝ եղևնու, 24 %­ը՝ կաղնու, մնացածը՝ բոխու։ Ամեն մի տեսակ անտառի քանի՞ հեկտար կա տվյալ տարածքում։ Կազմե՛ք համապատասխան շրջանաձև դիագրամ։

765.Լրացրե՛ք դատարկ վանդակները.

1728/25 -576/25 -72/25 -72/5

766.Հայտնի է, որ ցանկացած եռանկյան անկյունների գումարը 180o է։ Գտե՛ք ABC եռանկյան C անկյան մեծությունը, եթե՝ ա) ∠A = 90°, ∠B = 30°, բ) ∠A + ∠B = 130°, գ) ∠A­ն ուղիղ անկյուն է, իսկ ∠B­ն նրանից երկու անգամ փոքր է, դ) ∠A­ն եռանկյան բոլոր անկյունների գումարի ­ն է, իսկ ∠B­ն՝ ­ը։

767.Շոգենավը, որի սեփական արագությունը 6 անգամ մեծ է գետի հոսանքի արագությունից, հոսանքի ուղղությամբ 3 ժամում անցել է 63 կմ։ Գտե՛ք շոգենավի սեփական արագությունը և գետի հոսանքի արագությունը։

5. Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված հոմանիշներից ամենահարմարը:

Ջուրը շատ սառն էր, ճիշտ օրվա նման:

Ալեկոծված ծովը ծեծում էր ափերը:

Ինչո՞ւ ես այդպես Անշարժ նստել՝ փայտ կուլ տվածի նման:

Մարդն այնպես արագ էր քայլում, կարծես կարևոր մի բանից ուշանում էր:

Փոքրիկը մի քիչ ոտքը կախ գցեց, հետո համարձակվեց, ու մոտ եկավ:

Ի վերջո այնպիսի մի տաճար կառուցեց, որ բոլորին զարմացրեց իր արվեստով:

6․ Տրված բառերն, ըստ հոմանիշության, բաժանի՛ր հինգ խմբի:

Դժբախտ, հին, փնթփնթան, հնամենի, անկայուն, տոկուն, երերուն, թշվառ, դիմացկուն, հնօրյա, դժգոհ, անբախտ, պինդ, հինավուրց, չարաբախտ, ամուր, վաղեմի, անհաստատ, խախուտ, դժկամ, ապերջանիկ, տարաբախտ, դողդոջուն:

7․ Տրված դարձվածքներն արտահայտի՛ր մեկական բառերով:

Պատի ծեփ դառնալ-սփրթնել, պայման կապել-Պայմանավորվել, քիթը կախել-մռայլվել, բերանը բաց մնալ-Ապշել, իրեն պատեպատ տալ-բարկանալ:

8․ Տրված բառերը գործածելով՝ հորինի՛ր պատմություն:

Աշխարհ, շնորհք, ճանապարհ, խոնարհ, արհամարհել:

9.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղադրյալ բառերով:

Մեր հանրապետության թռչնաշխարհը տարատեսակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ գալիս են Իրանական Միջերկրական ծովի և կովկասյան թռչուններ: Դրանցից համընդհանուր ճանաչում ունեն մարդու հարևանությամբ ապրողները և նրանք, որոնց … կենսակերպ առնչվում է մարդու տնտեսական գործունեության հետ:

745.Երկու ամբողջ թվերի հարաբերության տեսքով ներկայացրե՛ք հետևյալ ռացիոնալ թվերը.

-7/2=-7:2 -8 2/5=-42/5=-42:5 -3 3/25=78/25=78:25 +2 4/1=9/4=9:4 -17 3/7=-122/7=-122:7

747.Գրե՛ք հետևյալ կոտորակներին հակադիր կոտորակները.

7/9=-7/9 -14/5=14/5 8/3=-8/3 -11/19=11/9 -5/6=5/6 25/32=-25/32 7/20=-7/20

750. Տրված են

թվերը։ Դրանցից առանձնացրե՛ք՝

ա) բացասական թվերը, -8 -3/2 -11 -14

դ) բնական թվերը,

բ) դրական կոտորակային թվերը, 4/3

ե) ամբողջ թվերը, 0

գ) բացասական կոտորակային թվերը, -3/2 -9 13/20 -5 837/1000 -25 3/7

զ) դրական թվերը։4/3 13 1 2

752.Ռացիոնալ թի՞վ է արդյոք ամբողջ թիվը: այո

755.Ի՞նչ կոորդինատներ ունեն կոորդինատային ուղղի վրա նշված կետերը (տե՛ս նկ. 87)։

757.Կոորդինատային ուղղի վրա պատկերված են a և b թվերը (տե՛ս նկ. 88):

Նրանցից ո՞րն է դրական թիվ, ո՞րը` բացասական: A-բացասական B-դրական

727.Աստղանիշի փոխարեն տեղադրե՛ք > կամ < նշաններից որևէ մեկն այնպես, որ ստացվի ճիշտ անհավասարություն.

ա) 5 · 7 > –1

գ) 0 * (–3) > (–4)

ե) (–1) · (–4) > –1

բ) –4 < 2 · 3

դ) (–5) · 2 < 0

զ) 5 · 7 < (–4) · (–9)

728.Կատարե՛ք գործողությունները.

ա) (–2) · (|–4| – |–8|)=8

գ) (|–21|+|+4|) ։ (–5)=-5

բ) ((–3) · (–7) – (–2) · |–4|) · (–6)=-174

դ) (|–9|+|–1|) ։ (18–(–|6|))=

731․Տրված է երկու կոտորակ։ Առաջին կոտորակի համարիչը 6 անգամ մեծ է երկրորդ կոտորակի համարիչից, իսկ հայտարարը 5 անգամ փոքր է երկրորդ կոտորակի հայտարարից։ Ինչի՞ է հավասար առաջին և երկրորդ կոտորակների հարաբերությունը։

30

732.Նկարում պատկերված է 4 սմ2 մակերես ունեցող ABCD քառակուսին (տե՛ս նկ. 84)։ Ինչի՞ է հավասար BDFG քառակուսու մակերեսը։

734.Նետում են երկու խաղոսկր։ Որքա՞ն է այն բանի հավանականությունը, որ միավորների գումարը հավասար կլինի 5-ի։

735. Առաջին փականագործին 120 մանրակ պատրաստելու համար պետք է 3 ժամ, իսկ երկրորդին՝ երկու անգամ ավելի։ Ինչքա՞ն ժամանակում փականագործները, աշխատելով միասին, կպատրաստեն 600 մանրակ։

1.Կարդա՛ Վահան Տերյանի ,,Գարուն,, բանաստեղծությունը: Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության արտահայտած տրամադրությունը: Վահան Տերյանը այս բանաստեղծությունով ուզում էր ասեր, թե ինչ գեղեցիկ ու լավն է գարունը և ինչպես է շուռջը կանաչում։Գարնան գալը բերում է ուրախ և թեթև տրամադրություն։

2.Գործնական աշխատանք

1.       Տրված են խոսքի մասեր, առանձնացրու

·         Գոյականներ՝ Միրգ,կախարդանք,երգիչ,նպատակ,մարզիկ,ամիս,իրադարձություն,ծանոթություն

·         Ածականներ՝ կտրիճ, հիշաչար,խիզախ,անօթևան,դժգույն,մտահոգ

·         Թվականներ՝ տասնհինգ,վեց-վեց,չորս

․ բայ՝ ձերբակալել,քայլել,մաքրել,հնազանդվել,վեհորեն,վազել,բայց

2.      Տրված բառերը դարձրո՛ւ ածականներ՝  ,հմայել-հմայիչ, վախենալ-վախկոտ, երազ-երազկոտ, գրավել-գրավիչ:

3.Բառերը միացրո՛ւ իրար և ստացի՛ր նախադասություն, նաև կետադրի՛ր:
✓Ինչպես, տեսնել, այսօր, հրաշալի, եղանակ: Ինչպես՞ հրաշալի եղանակ տեսնել այսօր։
✓Ճանապարհ, մոտ, գեղեցիկ, ծաղիկներ, պատել, փոքրիկ, այգի:Գեղեցիկ ծաղիկները պատել էին ճանապարհի մոտի փոքրիկ այգին։
✓Փչել, մեղմ, հովիկ, ծաղիկներ, ժպտալ, դալար, խոտեր, ծփալ, և, դաշտ, խաղաղություն, տիրել:Տիրում էր խաղաղություն՝ փչում էր մեղմ հովիկը, դաշտում ժպտում էին ծաղիկները և ծփում էին դալար խոտերը։

4. Տեքստի բարդ նախադասություններից յուրաքանչյուրը պարզեցրո՛ւ`  նրա մեջ եղած նախադասություններից մեկը հանելով (ուշադի՛ր եղիր, որ տեքստը պահպանվի):
Գոյություն ունեն հսկա որդեր, որոնց երկարությունը հասնում է մեկից երկու մետրի: Այդ հսկաներից մեկը` մեգասկոլիդեսը, որը մատի հաստություն ունի, ապրում է իր փորած ստորերկրյա շավիղներում: Նրա օրգանիզմն այնքան է հարմարվել ստորերկրյա կյանքին, որ հողից հանելիս իսկույն խեղճանում է:Քենիայի, Կամերունի, Կոնգոյի որոշ մարզերում մինչև օրս էլ պատմում են հաստ մաշկով, օձի գլխով ու ընձուղտի վզից երկար վզով կենդանիների մասին, որոնք բնակվում են անանցանելի ճահիճներում ու լճերում: Տեղի բնակիչները պատմում են նաև, որ ոչ ոք չի հանդգնում մտնել այդ հրեշների թագավորությունը: Սակայն երբեմն նրանք իրենք են հայտնվում մարդկանց բնակավայրերում, որի պատճառով գյուղր սարսափի մատնված` փախչում է:

1․Պարզիրտրված գրաֆիկի B կետի x և y կոորդինատները:

Պատասխան՝ B կետի կոորդինատներն են՝

x=2

y=3

2․Նայիր տրված նկարին և պատասխանիր հարցին:

Ի՞նչ կախվածություն է ցույց տալիս գրաֆիկը՝ 

Ըստ ժամերի ջերմաստիչանի փոփոխությունը

3․Ուշադիր նայիր ցուցադրված գրաֆիկին:

Գտիր գրաֆիկի վրա գտնվող կետերի աբսցիսներից ամենափոքրը:

Պատասխան՝ 18 , 22

4․Այս գրաֆիկը ցույց է տալիս եկամուտի կախվածությունը վաճառված սալորի քանակից:

Խանութում վաճառվեց 24 կգ սալոր: Որոշիր վաճառքից առաջացած եկամուտը:

2400

5․Գտիր ցուցադրված գրաֆիկի կետերի օրդինատներից ամենամեծը:

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը:

• 2500
• մեծագույնը չկա
• 2700
• 2600

6․Գտիրտրված գրաֆիկի վրա գտնվող այն կետը, որի կոորդինատներն են՝ (11;12)

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը:

• D
• O
• այդպիսի կետ չկա
• G
• H

7․Գրաֆիկի օգնությամբ պատասխանիր ներքևի հարցին:

Որքա՞ն է այն ամբողջ կոորդինատներով կետի աբսցիսը, որի օրդինատը հավասար է տասնմեկի:

Պատասխան՝ 5;11

8․

Տրված է ապրանքի վաճառքի եկամուտի կախվածության գրաֆիկը՝ կախված ապրանքի քանակից:

Լրացրու հետևյալ աղյուսակի դատարկ պատուհանները:

Քանակ (կգ)	Եկամուտ (դրամ)
21	2100
21	2100

9․

Տրված գրաֆիկը ցույց է տալիս y մեծության կախվածությունը x մեծությունից:

Պարզիրy-ը, եթե x=5-ի:

Պատասխան՝ y=11

10․Տրված գրաֆիկը ցույց է տալիս y մեծության կախվածությունը x մեծությունից:

1. Պարզիրy-ը, եթե x=5-ի:

Պատասխան՝ y=3

2. Պարզիրx-ը, եթե y=11-ի:

Պատասխան՝ x=10

11․

Ուշադիր նայիր ներքևի գրաֆիկին:

Լրացրու աղյուսակի դատարկ վանդակները:

x	0	3	4	7	14
y	0	2	6	8	10

12․

Գրաֆիկը ցույց է տալիս Արամի անցած ճանապարհը իր ճանապարհորդության ընթացքում:

Քանի՞ կմ անցավ Արամը13 ժամում:

Պատասխան՝12

13․

Այս գրաֆիկը նկարագրում է զբոսաշրջիկի անցած ճանապարհը որոշակի ժամանակահատվածների ընթացքում: 

 1. Քանի՞ ժամում զբոսաշրջիկը անցավ 11 կմ-ը:

Պատասխան՝ 10

 ժամում:

2. Ո՞ր ժամին զբոսաշրջիկըերկրորդ անգամ նստեց հանգստանալու:

Պատասխան՝ ժամը 7

-ին:

3. Քանի՞ ժամ զբոսաշրջիկը հանգստացավ առաջին անգամ:

Պատասխան՝ 2

 ժամ:

14․

Այս գրաֆիկը ցույց է տալիս օդի ջերմաստիճանը հոկտեմբեր ամսվա 15-ից 28-ը:

1. Որոշիր օդի ջերմաստիճանը հոկտեմբերի28-ին:

Պատասխան՝ 5

 աստիճան: 

2. Ո՞րն էր հոկտեմբեր ամսվա ամենատաք օրը:

• 30
• 27
• 6
• 28

1.Դո՛ւրս գրել ածականները։

Այս գետի ափին, այս ուռենու տակ
Իմ մանկությունն է անցել երազուն,
Խաղացել է նա գետում այս հստակ,
Ոսկի է փնտրել այս տաք ավազում։
Նա թառել է այս ծառերին դալար,
Երկյուղով մտել այրերը այս մութ
Ու կածաններում այս օձագալար
Թափառել է նա մինչև մայրամուտ։
Եվ իր ծիծաղի ալիքներն է ջինջ
Տվել նա մի օր ջրերին այս խենթ,
Որ ուրախ երգով տարել ամեն ինչ
Ու, սակայն, ոչինչ չեն բերել էլ ետ։
երազուն

հստակ

Ոսկի

տաք

մութ

օձագալար

ուրախ

ջրերին

2. Գրե՛լ տրված գոյականներից յուրաքանչյուրին բնորոշող
երեք ածական։
Նկար-Գեղեցիկ,թանկագին,թետաքրքիր։

այգի-Գեղեցիկ,մեծ,ոսկե։

ծաղիկ-Կարմիր,օգտակար,սիրուն։

գիրք-սպիտակ,օգտակար,գրական։

գորգ-թանկ,ոսկե,մեծ։

երկիր-մեծ,ծանր,զարգացած

3.Տրվածներից որն է ածական:
Մոխիր-գոյական
Դողդոջուն-ածական
Դողդոջյուն-ածական

Հոտավետ-ածական
Գեղջուկ-գոյական
Պատճառ-գոյական

4.Ըստ կազմության` տրված ածականները բաժանի՛ր 2 խմբի(պարզ, բարդ):

Բարդ Ալեծուփ,հոտավետ,հորդառատ,ոսկեհուռ,միջմոլորակային,մարդամոտ,ահեղամռունչ

Պարզ-մեծ, ուժեղ,խոշոր, սիրելի,համեստ,հոդային,առևտրական