1.Գրիր հետևյալ բառերի հոգնակին և բացատրի՛ր՝ եթե շեղվել են, որտե՞ղ են շեղվել օրինաչափությունից․

• աստղ-աստղեր, արկղ-արկղեր, վագր-վագրեր, անգղ-անգղեր, սանր-սանրեր
• գառ-գառներ, դուռ-դռներ, մատ-մատեր, մուկ-մկներ, թոռ-թոռներ, ձուկ-ձկներ, լեռ-լեռներ, բեռ-բեռներ:
• բեռնակիր-բեռնակիրներ, ծովածոց-ծովածոցեր, քարտաշ-քարտաշներ, սուզանավ-սուզանավեր, լեռնագործ-լեռնագործներ, դաշտավայր-դաշտավայրեր, շնագայլ-շնագայլեր, հեռագիր-հեռագրեր, լեռնագործ-լեռնագործներ, լրագիր-լրագրեր, գրագիր-գրագիրներ
• մարդ-մարդիկ կին-կանայք

Գրիր՝ որ շարքում ինչ խոսքի մասեր են։
Տրված գոյականներից, ածականներից, դերանուններից, մակբայներից և ձայնարկություններից բայե՛ր կազմիր:

Ա. ծաղիկ – ծաղկել
քար – քարանալ
անուն – անվանել
քարոզ – քարոզել
ձև – ձևել:

Բ. մեծ – մեծանալ
բարձր – բարձրանալ
կարմիր – կարմրել
տափակ – տափակել
սուր – սրել:

Գ. ոչինչ – ոչնչանալ
բոլոր – բոլորել 
նույն – նույնանալ
ամբողջ – ամբողջանալ

Դ. կրկին – կրկնել
արագ – արագանալ
դանդաղ – դանդաղել
հաճախ – հաճախել:

Ե. վա՜յ – վայել
մկըկ – մկկալ
տը՜զզ – տզզալ
թրը՛խկ – թրխկալ

2․ Տրված նույնանուններից կազմի՛ր նախադասություններ
անցավ-Վիրահատությունը անցավ անցավ։Ես այսոր հանդիպեցի ինձ ծանոդ մարդու և նա ինձ առանց նկատելու անցավ։
բազուկ-Այսօր իմ մայրիկը պատրաստել է բազուկով սալաթ։
կուրանա-Այսօր մայրիկս ասաց եթե շատ հեռախոս նայես կկուրանաս։
զատիկ-Ես առտառով քայլելուց հադիպեցի զատիկի։Զատիկի տոնին բոլորը ուրախ եին։
վայրի-Վայրի կենդանիները որսի են դուրս եկել։
անտառ-Անտարում ես հանդիպեցի մի խումբ որսորդների։

3․ Տրված բառերը բաժանի՛ր բառակազմական բաղադրիչների (արմատների և ածանցների):

Ա. Թվական, պատմություն, աղյուսակ, գրիչ, ազդեցություն, խորություն:
Բ. Արևելք, արևմուտք, կենսագիր, օտարամուտ, ծովագնաց, ինքնատիպ:
Գ. Արևելյան, կենսագրություն, արևադարձային, անուշահոտություն, բազմատեսակություն:

4․Գրի՛ր տասը այնպիսի բառեր, որոնց մեջ հնչյունների և տառերի քանակները չհամապատասխանեն
ոտք
երամ
Երևան
ելակ
որսորդ
արև
բարև
վերև
ոստ
երդում
որովհետև

Գրի՛ր՝ ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել․

ջուր-ջրծաղիկ ու-ն դարձել է ը ,որը չի գրվում
ծաղիկ-ծաղկաման ի-ն սղվել է
համբույր-համբուրել ույ-ը դարձել է ու
հին-հնամենի ի-ն դարձել է ը ,որը չի գրվում
բազուկ-բազկաթոռ ու-ն սղվել է
պատիժ-պատժել ի-ն սղվել է
ողջույն-ողջունել ույ-ը դարձել է ու
աշխույժ-աշխուժություն ույ-ը դարձել է ու
մատյան-մատենագիր յա-ն դարձել է ե
պարտեզ-պարտիզան ե-ն դաձել է ի
գլուխ-գլխավոր ու-ն սղվել է
էշ-իշամեղու է-ն դարձել է ի

5․ Ո՞ր տարբերակը տեղադրելու դեպրում քերականորեն և արամաբանորեն ճիշտ նախաասություն կստացվի:

Արևը վաղուց թեքվել էր դեպի մայրամուտ, և մութն էլ քիչ-քիչ ընկնում էր, ………… դաշտում դեռ աշխատող գեղջուկներ կային:

1) քանի որ

2) քանի դեռ

3) բայց և այնպես

4) ինչքան էլ

6. Ո՞ր տարբերակը տեղադրելու դեպքում քերականորեն և տրամաբանորեն ճիշտ նախադասության կստացվի:

Ծանր ժամանակներից ի վեր թեև շատ բան էր փոխվել մեր կյանքում, ………………………..մայրիկիս սրտում վախ կար վաղվա օրվա հանդեպ:

1) այնուամենայնիվ
2) քանզի
3) ուստի
4) ուրեմն

Պատրաստվիր գրել մտքերդ՝ Կյանքը դա ճանապարհ է, նպատակ և պարգև վերնագրով։Աշխատելու ենք դասարանում։

Հարցեր և առաջադրանքներ։

1․Ինչպե՞ս են բազմապատկվում հանրահաշվական կոտորակները։
Կոտորակը կոտորակով բազմապատկելու համար պետք է համարիչը բազմապատկել համարիչով, իսկ հայտարարը՝ հայտարարով և առաջին արտադրյալը գրել համարիչում, իսկ երկրորդը՝ հայտարարում:

2․Ինչպե՞ս են բաժանվում հանրահաշվական կոտորակները։
Որպեսզի մի կոտորակ բաժանել մյուսի վրա, պետք է համարիչի կոտորակը բազմապատկել հայտարարի կոտորակի հակադարձ կոտորակով:

3․Կատարել գործողությունները․

ա)ac/bd
բ)xb/ya
գ)12/b
դ)2p/3q
ե)a2x/2b2y
զ)5x/2by

4․Ձևափոխել հանրահաշվական կոտորակի․

ա)2b(a-b)/a
բ)2(x-y)/x
գ)4mn/(n+m)
դ)2(b+1)/(a+2)
ե)x/4(x-y)
զ)(4-m)(m+3)/m²

5․Կատարել բազմապատկում և բաժանում․

ա)q(p-q)/p²
բ)(a-3b)/a²
գ)x+y/2x
դ)3/4

6․Կատարել բազմապատկում և բաժանում․

ա)2mn+2n²
բ)a+b/3a²b+3ab²+3b³
գ)m²+mn+n²/m²-mn+n²
դ)x²+y³/2(x-y)²

1.Տրված նախադասության հիման վրա հորինի՛ր երկու պատմություն, որոնցից մեկում միտքն ողղակի հասկացվի, մյուսում `փոխաբերաբար:

Լեզուն չլիներ` ագռավներն աչքերը կհանեին:

Ուղղակի իմաստով

Մեր գյուղում մի սովորություն կար՝ խոսքն անտեսողների համար պատիժ սահմանել: Ագռավները, գյուղի խորհրդանիշն էին, և յուրաքանչյուր խախտողին նախազգուշացնում էին․ «Լեզուն օգտագործիր, թե չէ ագռավներն աչքերդ կհանեն»: Մի օր մի պատանի մոռացավ ողջունել ավագին: Ագռավները հավաքվեցին նրա տան մոտ և սարսափելի աղմուկ բարձրացրին, իսկ տղան, սարսափած, ամբողջ օրը ներողություն էր խնդրում: Այդ օրվանից հետո բոլորը սովորեցին միշտ ճիշտ ժամանակին խոսել:

Փոխաբերական իմաստով

Դպրոցում մի խումբ աշակերտներ հաճախ մնում էին լռակյաց, անգամ երբ տեսնում էին անարդարություն: Մի օր ուսուցիչը նրանց ասաց․ «Լռությամբ դուք ձեր ձայնի արժեքն եք կորցնում: Լեզուն չլիներ՝ ագռավներն աչքերը կհանեին»: Այդ խոսքերն նրանց ստիպեցին մտածել, և հաջորդ անգամ, երբ դասարանում սխալ գնահատական նշանակվեց, նրանք համարձակորեն արտահայտեցին իրենց դժգոհությունը:

2.Ըստ տրված հետևության` տեսած, լսած կամ կարդացած մի պատմություն պատմի՛ր:

Ամեն ինչ իր ժամանակին է գեղեցիկ:

2.Տրված բառերի մեջ ի՞նչ հնչյունափոխություն կա:
գլխարկ-գլուխ+արկ, գունավոր-գույն+ավոր, կրկնել-կրկին+ել, ձնհալ-ձյուն+հալ, ծննդյան-ծնունդ+յան, թռչնակերպ-թռչյուն+ակերպ, ձվաձև-ձու+աձև:

3.Ընդգծի՛ր նախադասությունների ենթականերն ու ստորոգյալները և կետադրի՛ր։

Օրը վերջանում էր, և արեգակն արդեն թեքվում էր դեպի իր մուտքը: Մի փոքր տոթ օդին խառնվել էր մեղմ հովիկը, և զբոսնելը հաճելի էր դարձել: Հանգստյան օր էր. ծովափին շատ մարդիկ կային: Բոլորն անհանգիստ էին, և հայացքներն ուղղել էին ծովում ինչ-որ կետի: Ոչ ոք չէր ուզում բան ասել և չէր էլ ուզում լսել ինչ-որ բան: Միայն բարձրախոսն էր անտարբեր ընդհանուր հուզմունքին և բարեխղճորեն իր գործն էր անում՝ զբաղեցնում էր հանգստացող հասարակությանը: Հաղորդավարը միապաղաղ ձայնով ինչ-որ բան էր կարդում, և այդ ձայնը մատնում էր ձանձրույթն ու հոգնածությունը: Մակույկավարների տնակում անվերջ զնգում էր հեռախոսը, և ոչ մեկը չէր մոտենում, որ խոսեր կամ գոնե անջատեր այն:

5․ Ընդգծի’ր նախադասության գլխավոր անդամները՝ ենթական և ստորոգյալը։
Առանձնացրու պարզ և բարդ նախադասությունները․

Երեխան, վախենալով շնից, մտավ մոտակա տունը։ պարզ

Այդ տունը վաղուց, շա՜տ վաղուց է կանգնած անտառի մեջ, և ես նրան հիշում եմ դեռ մանկությունից։ բարդ

Փոշոտ խճուղին, ինչպես մի գորշ ժապավեն, օձապտույտ ոլորումներով, իմ ծննդավայրից վազում է դեպի Սևան։ պարզ

Ծառերի միապաղաղ կանչի մեջ այդ սպիտակ շենքի անցորդներին թվում է ինչ–որ խորհրդավոր բան, իսկ աղոթասեր օտարականին թվում է մատուռ կամ վանք։ բարդ

Դու գնացիր, և ես մոռացա քեզ։ բարդ

Այդ սպիտակ տունը, որ գոռոզ կերպով բազմել է անտառի գլխին, հանրակացարանն է: բարդ

1.Քանի՞ համաչափության առանցք ունի հավասարասրուն  եռանկյունը։
Ունի մեկ համաչափության առանցք։

2.Ո՞ր մարմինն է կոչվում   պրիզմա ։     

3․ Քանի՞ նիստ, կող, գագաթ ունի ուղղանկյունանիստը։
6 նիստ
12 կող
8 գագաթ

4․ Խորանարդի անկյունագծի  քառակուսին երկարությունը հավասար է  48 սմ²:Գտնել խորանարդի կողի  երկարությունը։
Պատասխան՝24 սմ

5․ Գտնել տասնհինգանկյան պրիզմայի կողերի,  գագաթների, նիստերի քանակը։
Կողեր-35

Գագաթներ-30

Նիստեր-17

1. Հաշվել  աստիճանի  արժեքը․

ա)3^-3=1/3³=1/27
բ)(5/2)^-2=1/5/2²=1/25/4
գ)3⁸ : 3⁵=3^8-5=3³
ե)25⁰=1

2․ Գրել  աստիճանի տեսքով․

ա)1/35⁹=35^-9
բ)n¹⁴/n¹⁸=n^14-18
գ) 9¹⁵ •9⁷=9^15-7=9⁸
դ) 3^-8:3^-19=3^-8-19=3^-27

3․ Համեմատել  կոտորակները:

ա)(5/16)⁹   <  (9/16)⁹
բ)(13/24)¹⁹  <  (13/24)²⁷

5․ Ներկայացնել միանդամի տեսքով․

ա) (a^-6b^-3)^-3=1/a¹⁸ 1/b⁹
բ) (7m^-5n^-6)^-7=1/7m³⁵ 1/n⁴²

6․ Կրճատել կոտորակները․

ա)(a-b)/3ab
բ)1/6
գ)5m/12nx+12ny

7․ Կոտորակները   բերել  ընդհանուր հայտարարի․

ա)72/42 և 49/42
բ)52y/5x(x-y) և 25x/5x(x-y)
գ)a/(a-b)-x(a-b)
դ)3/24m-4 և 4a/24m-4

Հարցեր և առաջադրանքներ:

1․ Ո՞ր պատկերն է կոչվում շրջանագիծ:
Շրջանագիծ կոչվում է երկրաչափական այն պատկերը, որը կազմված է հարթության բոլոր այն կետերից, որոնք գտնվում են տրված կետից տրված հեռավորության վրա:

2. Ի՞նչ է շրջանագծի շառավիղ, տրամագիծը, լարն ու աղեղը:
Եթե լարը անցնում է շրջանագծի կենտրոնով, ապա այն կոչվում է շրջանագծի տրամագիծ:

3․ GEOGEBRA ծրագրով գծել շրջանագիծ և տանել նրա շառավիղը, տրամագիծը և լարը:

4․ Գրել լարի միջնակետով անցնող շառավղի հատկությունները:
Լարի միջնակետով անցնող շառավիղը ուղղահայաց է այդ լարին և լարը հատող և նրան ուղղահայաց շառավիղն անցնում է այդ լարի միջնակետով։

5․ Թվարկել   շրջանագծի բոլոր  տրամագծերը,   շառավիղները և  լարերը:

CK և BF տրամագծերն են
AO,KO,CO,BO, FO  շառավիղ է
BL, LE, DF լարերն են

6․ Թվարկել ստացված աղեղները:

Պատասխան՝2 աղեղ

7․ Քանի՞ անգամ է շրջանագծի տրամագիծը մեծ նրա շառավղից։
Պատասխան՝2 անգամ

8․ Ողիղը հատում է շրջանագիծը A և B կետերում։ Ի՞նչ կետերով պիտի անցնի այդ ուղիղը, որպեսզի AB հատվածն ունենա հնարավոր ամենամեծ երկարությունը։

Պատասխան՝Կենտրոնով

9․ Հաշվել CA -ն, եթե CD=8 սմ և ∠AOD=120°

Պատասխան՝CD/2=4սմ

10․AB հատվածը O կենտրոնով շրջանագծի տրամագիծն է, իսկ AC-ն և BC -ն այդ շրջանագծի հավասար լարեր են։ Գտնել AOC անկյունը։

AOC=90

1.Найдите ответы на вопросы и прочитайте их.

1. Кто жил в Каменке?
племянницы и племянники Петра Ильича Чайковского.
2. Что случилось с куклой Наташи?
Кукла заболела и голова куклы скатилась с подушки на пол.
3. Что Володя не любил играть на фортепиано?
Володя не очень любил играть этюды и упражнения на фортепиано.
4. Кому посвятил «Детский альбом» Пётр Ильич?
Пётр Ильич посвятил «Детский альбом» своему племяннику Володе Давыдову.

2.Подберите к выделенным словам антонимы из текста.
Бездарный музыкант, быстрое и весёлое, кукла выздоровела, обычная
музыка.

3. Допишите предложения.

Дети очень любили своего … . 2. Больной кукле необходимо дать … . 3. Наташе подарили … . 4. Володя не очень любил играть … . 5. Пётр Ильич посвятил
«Детский альбом» своему … . 6. Володя и во сне слышал … .

Спишите. Слова из скобок поставьте в нужном падеже.

1. Света читает … (книга, газета). 2. Анна рисует … (дом, дерево). 3. Рубен
   любит … (музыка, литература, рисование). 4. Мы слушаем … (песни, концерт).
2. Они изучают … (математика, география).

Допишите пропущенные окончания существительных.

1. Дети с нетерпением ждали дяд.. . 2. Пётр Ильич заиграл грустную пьес.. .
2. Под торжественный марш кукл.. отнесли в чулан. 4. Наташе подарили новую
   кукл.. . 5. Дети получили посылк.. . 6. Мальчик услышал удивительную песн.. .

Образуйте словосочетания с существительными в винительном
падеже. С некоторыми из них составьте предложения.
Образец: Подарить куклу, игрушку, картину. – На день рождения девочке
подарили куклу.
Слушать (песня, музыка, сказка); принести (книга, газета, конфеты, сумка);
ждать (сестра, подруга); любить (музыка, танцы, театр)

27.11.2024

1.Կետերի փոխարեն գրիր տրված բայերի համապատասխան ձևերը:
Կուշտը սովածի համար մանր է բրդում:
Քամու բերածը քամին կտանի:
չտեսած աղվեսը զույգ ոտքով է թակարդն ընկնում:
Ջուրը ընկած չեն բոբիկանա:
Թրի կտրածը կլավանա, լեզվի …. չի լավանա:
Տաշած քարը գետնին չի մնա:
Փորձվածին չեն խփում:

2.Արմատի կրկնությամբ տրված բայերը դարձրու բազմապատկական:

Տաշել-տաշտշել
ծամել-ծամծմել
ծախել-ծախծխել
ճաքել-ճաքչքել
քաշել-քաշքշել
ծալել-ծալծլել
գզել-գզգզել
խաբել-խաբխբել
բզզալ-բզզբզզալ

3.Տրված արմատներից բայեր կազմի՛ր և ընդգծի՛ր արմատի և ել կամ ալ վերջավորության միջև եղած մասը:
Օրինակ`

տես — տեսնել, բարձր — բարձրանալ:

Ա. Ընկեր-Ընկերանալ, թանձր-թանձրանալ, խոր-խորանալ:

Բ. Վախ-Վախենալ, կամ-կամենալ, մոտ-մոտենալ:

Գ. Հաս-Հասցնել, անց-անցնել, հագ-հագնել:

Դ-. Թիռ-Թիռնել, սառ-սառել, կիպ-կիպանալ:

4.Տրված բայերը պատճառական դարձնող ածանցները թվի՛ր:

Մեծացնել-ացնել
հեռացնել-ացնել
գգացնել-ացնել
վախեցնել-եցնել
հիշեցնել-եցնել
թռցնել-ցնել
տեսցնել-ցնել

Հարցեր և առաջադրանքներ։

1․ Ինչպե՞ս են գումարվում միևնույն հայտարարով հանրահաշվական կոտորակները։
հանրահաշվական կոտորակների գումարման ժամանակ, համարիչները գումարվում են, իսկ հայտարարները մնում են անփոփոխ՝

2․ Ինչպե՞ս են գումարվում հակադիր հայտարարներով հանրահաշվական կոտորակները։
Եթե կոտորակների հայտարարները հակադիր արտահայտություններ են, ապա դրանց գումարելու կամ հանելու համար պետք է սկզբում կիրառել հանրահաշվական կոտորակների նշանների փոփոխման կանոնը։

3․ Ինչպե՞ս են գումարվում տարբեր հայտարարներով հանրահաշվական կոտորակները։

4․ Կատարել գործողությունները․

ա)x+y/3
բ)a-b/3
գ)2x-3y/5

դ)2m-2/m+n
ե)-x-9/x-3
զ)8p-8

5․ Կատարել գործողությունները․

ա)x-1+1/2
բ)2a/3
գ)2a+b/5
դ)x+2y/7

6․Կատարել գործողությունները․

ա)-x+1/x-1
բ)2/x-y
գ)6a/a-b
դ)5m-5/n-m
ե)3p+4q/p-2q
զ)11a-2b/1-a

7․ Պարզեցրել արտահայտությունը․

ա)3/a
բ)3a/x
գ)-a/b

դ)8m+n/4
ե)4x/4
զ)4a/8

8․Կատարել գործողությունները․

ա)8/a+b
բ)1/x-1
գ)a+b
դ)2m-2/m+n
ե)-x-9/x-3
զ)15p-1/p+1

9․ Ձևափոխել հանրահաշվական կոտորակի.

ա)2a+3b/6
բ)x-2y/4
գ)10m-12/15
դ)20m+6n/15
ե)9p+8p/12
զ)3a²-8a/12
է)75x²/15
ը)54xy-35xy²/63

Առաջադրանքներ

1.Կոտորակները բերեք ընդհանուր հայտարարի`

ա)x/x-2 և -1/x-2
բ)x/5+x և -3/x+5
գ)4x/x-1 և -7x-2/x-1
դ)2x/3x+6 և -5/2+x
ե)15/2x-8 և -7/4-x
զ)3-x/5-x և -5/10-2x

2.Կոտորակները բերեք ընդհանուր հայտարարի`

ա)x/3x-x² և -4/x-3
բ)1/2+x և -1-x/4-x²
գ)3/4+6x և -5x/6+9x
դ)5x/3-x և -2/9-x²

3.Կոտորակները բերեք ընդհանուր հայտարարի`

ա)3x/x(4+x) և 4x/3(x+4)
բ)2*13x/2(5-x)(5+x) և (5-x)(x-1)/2(5-x)(5+x)
գ)x-3/1 և -5x/-1
դ)

4.Կոտորակները բերեք ընդհանուր հայտարարի`

ա)3x/x²+4x+4 և -4-x/10+5x
բ)1+x/x²+2x+4 և 1-x/8-x³
գ)x/9-3x-x2 և -5/27-x³
դ)12/(x-3)² և -x+2/(x-3)²